Thuế cổ phiếu thưởng tác động đến thị trường chứng khoán, cần thu thuế ESOP

4 min read

Tóm tắt

Phân tích Nghị định 126/2020 (hiệu lực 05/12/2020) chuyển nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN 5% trên cổ tức/cổ phiếu thưởng từ nhà đầu tư sang công ty chứng khoán. Video chỉ ra quy định này (gốc từ Thông tư 111/2013) bất hợp lý vì chia cổ phiếu thưởng/cổ tức cổ phiếu về bản chất không làm tăng lợi ích cổ đông (giá điều chỉnh giảm tương ứng), nên đánh thuế 5% là vô lý - khác với cổ tức tiền mặt. Đồng thời chỉ ra một bất cập ngược lại: ESOP (ví dụ tổng giám đốc VPBank mua 5,6 triệu cổ phiếu ESOP giá 10.000đ khi thị giá 28.000đ, lợi ích ~101 tỷ đồng) lại KHÔNG bị đánh thuế TNCN do VAS không coi đây là thu nhập từ lương - tạo kẽ hở để doanh nghiệp trả thưởng/lương cho lãnh đạo mà tránh thuế, đồng thời làm đẹp BCTC bằng cách không ghi nhận chi phí lương.

Outline / Ý chính

  • Nghị định 126/2020 (hiệu lực từ 05/12/2020) chuyển nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN 5% trên cổ tức/thưởng bằng cổ phiếu từ nhà đầu tư sang công ty chứng khoán khấu trừ tại nguồn
  • Quy định gốc đã có từ Thông tư 111/2013 nhưng trước đây nhà đầu tư tự kê khai nên không ai nộp, cơ quan thuế không thu được
  • Cơ chế chia cổ phiếu thưởng/cổ tức cổ phiếu minh họa qua BCTC Hòa Phát: chuyển từ lợi nhuận chưa phân phối/thặng dư vốn sang vốn cổ phần, số lượng CP tăng nhưng giá điều chỉnh giảm tương ứng, tổng lợi ích cổ đông không đổi
  • Lịch sử 2007-2008: cổ phiếu thưởng từng được nhà đầu tư ưa chuộng (giá tăng 30-70% khi công bố) nhưng sau đó bị bán ra ồ ạt khi thị trường khó khăn, trở thành ‘cổ phiếu phạt’
  • Lập luận đánh thuế 5% trên cổ tức cổ phiếu là bất hợp lý: lợi ích cổ đông không tăng (thậm chí giảm do pha loãng), không có lý do đánh thuế thu nhập; mức 5% có nguồn gốc từ chênh lệch giữa thuế TNCN lũy tiến (~25-30%) và thuế TNDN (20%)
  • Trường hợp FLC: phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu để lấy tiền trả cổ tức bằng tiền mặt - về bản chất tương đương cổ phiếu thưởng nhưng cổ đông phải nộp 5% thuế trên cổ tức tiền mặt nhận lại
  • Bất cập định giá: thuế áp trên mệnh giá 10.000đ trong khi thị giá thực tế có thể thấp hơn (ví dụ 7.000đ), gây thiệt cho cổ đông
  • Case study ESOP VPBank: tổng giám đốc mua 5,6 triệu cổ phiếu ESOP giá 10.000đ khi thị giá 28.000đ, chênh lệch 18.000đ x 5,6 triệu = ~101 tỷ đồng lợi ích không bị đánh thuế TNCN do VAS không coi ESOP là thu nhập từ lương
  • Hệ lụy: doanh nghiệp dùng ESOP để trả thưởng lãnh đạo né thuế, đồng thời không ghi nhận chi phí lương giúp ‘làm đẹp’ lợi nhuận trên BCTC - thực chất là rút ruột giá trị cổ đông hiện hữu
  • Tác động lên hành vi thị trường: cổ đông có xu hướng bán cổ phiếu trước ngày GDKH nhận cổ tức cổ phiếu để tránh bị đánh thuế thêm 5%, gây áp lực giảm giá; doanh nghiệp phát hành ESOP tối đa mức được phê duyệt vì không bị đánh thuế, làm thị trường tài chính thiên về ‘đầu cơ’ hơn ‘kênh dẫn vốn’

Khái niệm trích xuất

Backlinks