Đa dạng hóa phụ phẩm thành sản phẩm giá trị cao

4 min read

Key takeaway

Phụ phẩm trong sản xuất thực phẩm/thủy sản - vốn bị xử lý với biên thấp - có thể chuyển đổi thành sản phẩm giá trị cao (collagen, gelatin, dầu omega-3) với biên lợi nhuận gộp vượt trội, tạo động lực tăng trưởng lợi nhuận ngay cả khi sản phẩm chính bị áp lực chu kỳ.

WHAT

Đa dạng hóa phụ phẩm (byproduct upcycling) là chiến lược doanh nghiệp sản xuất đầu tư công nghệ chiết xuất/chế biến phụ phẩm thô (da, xương, nội tạng) thành sản phẩm chức năng giá trị cao như collagen, gelatin, dầu cá, bột protein. Phụ phẩm vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất (nguyên liệu đầu vào đã phân bổ vào sản phẩm chính) nên chi phí biên để chế biến phụ phẩm thấp, biên lợi nhuận gộp từ phụ phẩm giá trị cao thường rất cao.

WHY/HOW

Trong ngành chế biến thực phẩm/thủy sản, phụ phẩm (da, mỡ, xương) thường chiếm 30-50% khối lượng nguyên liệu đầu vào nhưng giá bán thấp (bán dạng bột cá, mỡ thô). Khi doanh nghiệp đầu tư dây chuyền chiết xuất collagen/gelatin (công nghệ thủy phân enzyme hoặc axit), giá trị đầu ra tăng nhiều lần vì collagen/gelatin có nhu cầu trong thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Cơ chế tạo biên lợi nhuận vượt trội: chi phí nguyên liệu phụ phẩm gần như bằng 0 (đã hạch toán vào sản phẩm chính), chi phí chủ yếu là đầu tư máy móc và nhân công chiết xuất - nên mảng này tạo ra LN gộp rất cao dù doanh thu nhỏ tuyệt đối. VHC là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam chiết xuất collagen và gelatin từ da cá tra thương mại hóa quy mô lớn (công suất 3,500 tấn/năm). Năm 2024: mảng collagen/gelatin chỉ chiếm 3% DT nhưng đóng góp 11% LN gộp, biên LN gộp ước tính gấp 3-4 lần mảng cá tra chính. Kế hoạch đầu tư 2025: 830 tỷ VND, ưu tiên mở rộng Vĩnh Hoàn Collagen - phản ánh chiến lược dịch chuyển dần cơ cấu sang mảng biên cao.

Notes

  • 2026-03

    • VHC: collagen/gelatin 3% DT nhưng 11% LN gộp (2024) - biên LN gộp mảng này ước gấp 3-4 lần mảng cá tra chính; VHC là DN duy nhất tại VN chiết xuất collagen/gelatin từ da cá tra thương mại hóa (công suất 3,500 tấn/năm)
    • So sánh: mảng phụ phẩm bột cá/mỡ cá chiếm 14-15% DT nhưng chỉ đóng góp 5% LN gộp - biên thấp; trong khi collagen (3% DT, 11% LN gộp) chứng minh công nghệ chiết xuất tạo ra bước nhảy biên lợi nhuận
    • Kế hoạch 2025: ưu tiên mở rộng Vĩnh Hoàn Collagen trong tổng vốn 830 tỷ - chiến lược tăng tỷ trọng mảng biên cao khi sản phẩm chính chịu áp lực chu kỳ

  • 2023-12

    • VHC (Vĩnh Hoàn): thành lập Vinh Wellness 2011 sản xuất collagen/gelatin từ da cá tra - biên lợi nhuận gộp 40-60%, thị trường chính châu Âu; năm 2023 mở rộng công suất C&G thêm 50% (lên 7.000 tấn/năm, vận hành Q1/2024); dự phóng 2024 doanh thu thuần C&G 1.136 tỷ VND, lợi nhuận gộp 466 tỷ VND
    • Ngoài collagen/gelatin, VHC còn thu hồi phụ phẩm thành surimi, dầu cá, bột cá - gần như zero waste cho quy trình chế biến cá tra; phụ phẩm và C&G hợp lại chiếm ~24% doanh thu 9T/2023 (sản phẩm phụ 17% + C&G 7%)

  • 2023-09

    • Chuỗi giá trị cá tra có 3 luồng sản xuất song song từ cùng nguyên liệu: (1) nhà máy chế biến phụ phẩm, (2) nhà máy chế biến cá tra philê xuất khẩu, (3) nhà máy chiết xuất Collagen/Gelatin - mô hình zero-waste tối đa hóa giá trị đầu vào
    • Đầu ra đa dạng: fillet xuất Mỹ/EU/TQ/ASEAN; collagen/gelatin xuất EU (biên cao); bột cá, dầu cá tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu
  • Thủy sản
  • VHC_report
  • VHC