Điều kiện nâng hạng thị trường chứng khoán

5 min read

Key takeaway

Nâng hạng thị trường không chỉ là một sự kiện mà là quá trình đáp ứng bộ tiêu chí về hạ tầng giao dịch, tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp; nâng hạng là điều kiện cần nhưng không đủ để hút dòng tiền ngoại.

WHAT

Nâng hạng thị trường là việc tổ chức xếp hạng quốc tế (FTSE Russell, MSCI) chuyển một thị trường từ nhóm thấp lên nhóm cao hơn (Frontier - Emerging - Developed). Các tiêu chí chính gồm: (1) hạ tầng thanh toán bù trừ (CCP), (2) bỏ pre-funding bắt buộc cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, (3) công bố thông tin bằng tiếng Anh, (4) tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài (FOL), (5) thanh khoản và vốn hóa đủ lớn.

WHY/HOW

Nâng hạng giúp thị trường vào các bộ chỉ số toàn cầu, từ đó được quỹ passive phân bổ vốn tự động. Tuy nhiên dòng tiền passive thường nhỏ; quan trọng hơn là vốn active và sự tin tưởng của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Các bước cụ thể VN đã làm: Thông tư 68 (bỏ pre-funding với NĐT tổ chức nước ngoài), bắt buộc công bố tiếng Anh từ 2025 (doanh nghiệp lớn) và 2026 (toàn bộ). Còn cần giải quyết: FOL ngân hàng, tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Notes

  • 2024-10

    • FTSE Russell có hai kỳ review tháng 3 và tháng 9/2025; tháng 9/2024 đã qua.
    • Thông tư 68 của Bộ Tài chính: bỏ bắt buộc ký quỹ trước giao dịch (pre-funding) với NĐT tổ chức nước ngoài.
    • Công bố thông tin tiếng Anh: bắt buộc từ 01/01/2025 với tổ chức niêm yết lớn; toàn bộ từ 2026.
    • FOL ngân hàng vẫn là vấn đề phức tạp, liên quan NHNN và Bộ Kế hoạch Đầu tư.

  • 2024-05

    • Tiêu chí định lượng (quy mô, thanh khoản): VN đã đạt
    • Hai tiêu chí còn thiếu: (1) bỏ pre-funding cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, (2) nới room ngoại (FOL)
    • Công bố thông tin tiếng Anh: vẫn chưa bắt buộc tại thời điểm tháng 5/2024; đang sửa Thông tư 96
    • Ngân hàng lưu ký trung tâm (custodian bank) là giải pháp lâu dài cho pre-funding

  • 2024-02

    • Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc xác định 3 nhóm vướng mắc cốt lõi: (1) chuyển tiền và thanh toán sau giao dịch cho NĐT nước ngoài, (2) công bố thông tin song ngữ Anh-Việt cho doanh nghiệp niêm yết, (3) giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tự do hóa tài khoản vốn
    • Bộ Tài chính yêu cầu UBCKNN cập nhật thường xuyên thông tin TTCK bằng song ngữ trên trang thông tin điện tử
    • Nhấn mạnh cần sự chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ và sự chung tay của nhiều bộ ngành, không chỉ Bộ Tài chính

  • 2023-09

    • MSCI có 18 tiêu chí chia 3 nhóm: phát triển kinh tế (đã đạt), khả năng tiếp cận thị trường (còn thiếu nhiều), hạ tầng giao dịch.
    • 9 tiêu chí VN còn thiếu (9/2023): (1) giới hạn FOL, (2) room ngoại, (3) quyền bình đẳng NĐT NN, (4) tự do ngoại hối, (5) đăng ký NĐT, (6) quy định thị trường bằng tiếng Anh, (7) luồng thông tin, (8) thanh toán, (9) khả năng chuyển nhượng.
    • Hai tiêu chí ưu tiên nhất: FOL (phối hợp Bộ KH-ĐT, NHNN) và thanh toán bù trừ (pre-funding + CCP).
    • Tính đến 9/2023: VN đạt 9/18 tiêu chí MSCI và 7/9 tiêu chí FTSE; mục tiêu nâng hạng trước 2025 được Chính phủ đặt ra nhưng lộ trình rất chặt.
    • Tiêu chí tự do ngoại hối không bắt buộc tuyệt đối - ví dụ nhân dân tệ không tự do chuyển đổi nhưng TQ vẫn là Emerging Market.

  • 2022-02

    • 9 điểm VN chưa đạt theo đánh giá MSCI tháng 6/2021: (1) giới hạn FOL/room ngoại một số ngành, (2) ảnh hưởng quy định room tới vận hành thị trường, (3) quyền bình đẳng NĐT ngoại, (4) tự do luân chuyển vốn-ngoại hối, (5) đăng ký NĐT và thiết lập tài khoản, (6) công bố thông tin tiếng Anh (quy định thị trường), (7) luồng thông tin tiếng Anh, (8) hệ thống lưu ký-thanh toán (pre-funding, thiếu overdraft), (9) khả năng chuyển nhượng giao dịch đặc thù không qua FX.
    • Ba rào cản hệ thống khó sửa nhanh: (1) room ngoại nhiều ngành bị hạn chế bởi luật đầu tư; (2) ngoại hối - mọi giao dịch đều phải gắn báo cáo nhà nước, không tự mua ngoại tệ tự do; (3) thanh toán - phải nộp 100% vốn trước (pre-funding), không có overdraft.
    • Tiêu chí định lượng (quy mô, thanh khoản, vốn hóa): VN gần như đạt đủ 3/4 yêu cầu tại thời điểm 2022.
    • Quản trị công ty: VN xếp 6/6 trong ASEAN ACGS; chỉ ~92 doanh nghiệp công bố tiếng Anh để dự thi chấm điểm khu vực.

Backlinks