Bản chất hơn hình thức trong ghi nhận tài sản thuê tài chính

3 min read

Key takeaway

Trong thuê tài chính, tài sản được ghi nhận vào bảng cân đối của bên sử dụng và hưởng lợi ích kinh tế trực tiếp, không phải bên đứng tên sở hữu pháp lý - nguyên tắc ‘bản chất hơn hình thức’ (substance over form).

WHAT

Thuê tài chính (finance lease) là giao dịch bên cho thuê (công ty leasing) mua tài sản rồi cho bên thuê sử dụng dài hạn không hủy ngang, cuối hợp đồng chuyển quyền sở hữu với giá tượng trưng. Theo nguyên tắc kế toán ‘bản chất hơn hình thức’, tài sản thuê tài chính được ghi nhận là Tài sản trên BCĐKT của BÊN THUÊ (vì trực tiếp sinh lợi ích kinh tế cho họ), đồng thời ghi nhận một khoản Nợ phải trả tương ứng cho bên thuê.

WHY/HOW

Case Vinasun (VNS) thuê xe qua VCB Leasing (VCBL): VNS muốn vay VCB mua ô tô nhưng được giới thiệu sang VCBL thuê tài chính - VCBL mua 100 xe, cho VNS thuê lại không cắt ngang trong 6 năm, sau đó chuyển quyền sở hữu với giá tượng trưng 1 triệu đồng/xe. 100 xe này được ghi vào Tài sản của VNS (vì VNS trực tiếp sinh lợi từ việc dùng xe), đồng thời VNS ghi thêm một khoản vay/nợ phải trả VCBL tương ứng. Ngược lại, trong BCTC của VCBL, giao dịch này được ghi nhận là Khoản cho vay (vì bản chất là VCBL cho VNS vay tiền dưới hình thức thuê tài sản). Nguyên tắc này giúp nhà phân tích nhận diện đúng ai thực sự gánh rủi ro/tài sản dù hợp đồng có hình thức pháp lý khác.

Notes

  • 2023-09
    • Case Vinasun (VNS) vay mua ô tô qua VCB nhưng được giới thiệu sang VCB Leasing (VCBL) thuê tài chính: VCBL mua 100 xe, cho VNS thuê lại không cắt ngang 6 năm, sau đó chuyển quyền sở hữu với giá tượng trưng 1 triệu đồng/xe
    • 100 xe được ghi vào Tài sản của VNS (trực tiếp sinh lợi cho VNS), đồng thời VNS ghi thêm 1 khoản vay/nợ phải trả VCBL
    • Trong BCTC của VCBL, giao dịch này được ghi nhận là Khoản cho vay (bản chất là cho vay dưới hình thức cho thuê tài chính)
    1. Bảng Cân đối kế toán