Key takeaway
Hai cú sốc dầu mỏ thập niên 70 (chiến tranh Trung Đông 1973 và cách mạng Iran 1979) là nguyên nhân trực tiếp gây ra đình lạm toàn cầu lần đầu tiên trong lịch sử.
WHAT
Cú sốc dầu mỏ thập niên 70 gồm hai đợt: đợt 1 (1973) do lệnh cấm vận dầu mỏ của OPEC sau chiến tranh Yom Kippur (Trung Đông); đợt 2 (1979-1980) do cách mạng Hồi giáo Iran làm gián đoạn nguồn cung. Giá dầu tăng đột biến đẩy chi phí sản xuất toàn cầu tăng vọt, tạo ra đình lạm lần đầu tiên trong lịch sử kinh tế hiện đại.
WHY/HOW
Trước 1973, giá nguyên liệu đầu vào được kiểm soát ổn định nên kinh tế học chưa gặp trường hợp chi phí đẩy quy mô lớn. Hai cú sốc dầu phá vỡ giả định này: GDP giảm, thất nghiệp tăng, lạm phát cao (lạm phát Mỹ đạt 13,5%). Bài học: các cú sốc địa chính trị gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng có thể tạo ra đình lạm toàn cầu. Giá dầu vượt 100 USD/thùng trong lịch sử đều liên quan đến khủng hoảng địa chính trị.
Related
- Chi phí đẩy
- Volcker shock
Notes
- 2022-06
- Chiến tranh Nga-Ukraine 2022 được World Bank và giới kinh tế so sánh với cú sốc dầu thập niên 70: cùng cú sốc địa chính trị gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và lương thực