Key takeaway

Chuyển giá là thủ thuật các tập đoàn đa quốc gia nâng khống giá mua hàng hóa/dịch vụ qua công ty liên kết tại thiên đường thuế để giảm lợi nhuận chịu thuế tại quốc gia có thuế suất cao.

WHAT

Giao dịch nội bộ giữa các công ty cùng tập đoàn được định giá cao/thấp hơn giá thị trường nhằm chuyển lợi nhuận sang công ty con tại thiên đường thuế. Việt Nam kiểm soát bằng Nghị định 132 (tiền thân Nghị định 20).

WHY/HOW

Cơ chế điển hình: tập đoàn A có công ty con tại thiên đường thuế. Thay vì nhập khẩu nguyên vật liệu giá gốc 15 đồng, công ty mẹ nhập qua công ty con thiên đường thuế với giá 85 đồng - công ty con hưởng chênh lệch 70 đồng (thuế gần 0), công ty tại Việt Nam chỉ còn lãi 10 đồng thay vì 80 đồng, nộp thuế 20% trên 10 = 2 đồng thay vì 16 đồng. OECD yêu cầu lập hồ sơ giá giao dịch liên kết (transfer pricing documentation) theo nguyên tắc giá thị trường (arm’s length).

Notes

  • 2023-09

    • Cơ chế cụ thể qua SPE thiên đường thuế: DN Việt Nam (R) đang lỗ 100 tỷ; lập công ty Z ở Cayman Island; R mua vật tư từ Z với giá 220 tỷ (Z nhập nguyên liệu 120 tỷ), chênh lệch 100 tỷ lợi nhuận nằm ở Z không bị đánh thuế
    • Đồng thời R có ‘khoản phải thu’ 100 tỷ từ khách hàng X (Hồng Kông) được Z đòi hộ phải thu và phải trả bù nhau trên sổ R
    • Kết quả: R có tài sản trên sổ (xây dựng cơ bản dở dang - khách sạn) nhưng thực chất đã chuyển 100 tỷ ra nước ngoài; VD HBC, CTD
  • 2021-10

    • Việt Nam ban hành Nghị định 132 (thay Nghị định 20) để khống chế giao dịch chuyển giá và giới hạn chi phí lãi vay nội bộ được khấu trừ thuế
    • Ví dụ số học minh họa: nhập gốc 15, khai qua offshore 85, lãi tính thuế tại VN chỉ còn 10/100 thay vì 80/100