Cơ chế điều hành giá xăng dầu

4 min read

Key takeaway

Giá xăng bán lẻ trong nước được tính từ giá cơ sở cộng nhiều lớp thuế phí và điều hành theo chu kỳ, nên không chạy real-time theo giá dầu thế giới.

WHAT

Giá bán lẻ xăng dầu trong nước được nhà nước điều hành theo công thức: giá cơ sở (kết hợp giá nhập khẩu và giá trong nước theo tỷ trọng xác định hàng quý, chiếm khoảng 60% giá trị) cộng các loại thuế và chi phí định mức. Giá được công bố theo chu kỳ (hiện 10 ngày/lần, trước đây 1 tuần), có giá trần; trường hợp đặc biệt thì liên bộ Tài chính - Công Thương điều hành.

WHY/HOW

Vì giá được điều hành theo chu kỳ và dựa trên bình quân, giá trong nước tăng/giảm chậm và lệch pha so với giá dầu thế giới. Điều này giải thích nghịch lý phổ biến: khi giá dầu thế giới đã giảm, giá xăng trong nước vẫn còn cao (vì phản ánh độ trễ và phần đã được hỗ trợ trước đó). Nhà nước có thể chủ động giảm các lớp thuế để giảm biên độ tăng giá.

Notes

  • 2026-03

    • Ví dụ trong video: từ 10-11/3, xăng RON95 tăng từ 27.580đ lên hơn 29.700đ, chậm hơn nhiều so với mức tăng vọt của giá dầu thế giới (từ ~82-83 USD lên gần 119 USD/thùng).
    • Giá cơ sở gồm giá nhập khẩu (theo tỷ trọng nhập) và giá trong nước (theo tỷ trọng nội địa), tỷ trọng xác định hàng quý.
    • Chu kỳ điều hành thông thường: 10 ngày/lần.
    • Nguồn cung: 65-70% nội địa từ hai nhà máy lọc dầu Bình Sơn (dầu thô nội địa) và Nghi Sơn (nhập dầu thô từ Kuwait), 30-35% nhập khẩu thành phẩm.
    • Khi giá dầu tăng sốc (dầu vượt 118 USD ngày 9/3/2026): ba đòn bẩy can thiệp là thuế nhập khẩu (có thể về 0%), thuế bảo vệ môi trường và quỹ bình ổn. Giảm thuế nhập khẩu là biện pháp mạnh nhất; thuế bảo vệ môi trường ít dùng để điều tiết giá vì gắn mục tiêu môi trường. Cơ chế này cắt đứt một phần chuỗi giá dầu - lạm phát, giúp chính phủ kiểm soát chi phí logistics và CPI tốt hơn so với nền kinh tế không can thiệp như Mỹ.

  • 2024-07

    • Bộ Công thương giữ đề xuất trong dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần 3: nhà nước công bố giá thế giới bình quân 7 ngày/lần + chi phí cố định, tỷ giá, thuế; doanh nghiệp đầu mối tự cộng chi phí + lợi nhuận định mức ra giá tối đa.
    • Vùng sâu vùng xa và hải đảo được cộng thêm 2% so với giá tối đa.
    • Thương nhân phân phối muốn nâng lên làm đầu mối phải hoạt động liên tục ít nhất 36 tháng.

  • 2024-02

    • Nghị định 80 (17/11/2023): chu kỳ điều chỉnh giá xăng dầu rút từ 10 ngày xuống 7 ngày - giảm độ trễ giá trong nước so với giá dầu thế giới
    • Chính phủ tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu sau giai đoạn thiếu hụt nguồn cung cuối 2022 - đầu 2023
    • Tác động với PLX: chu kỳ ngắn hơn giảm rủi ro lỗ tồn kho khi giá dầu giảm nhưng cũng làm giảm lãi tồn kho khi giá tăng

  • 2023-09

    • Công thức giá cơ sở theo NĐ 80/2023: GCS = (Gnk × Tnk) + (Gtn × Ttn); giá cơ sở chiếm khoảng 60% giá bán lẻ
    • Các lớp thuế chồng: NK 0-10%, TTĐB ~10% (chỉ xăng, không tính dầu), VAT 8-10%, bảo vệ môi trường 2.000đ/lít, lợi nhuận định mức ~300đ/lít
    • Công thức tổng: GIÁ BÁN LẺ = GIÁ CƠ SỞ + THUẾ PHÍ ± QUỸ BÌNH ỔN GIÁ
    • Cơ cấu nguồn cung: 65-70% lọc dầu trong nước (Bình Sơn dùng dầu nội địa, Nghi Sơn nhập từ Kuwait/Kazakhstan); 30-35% nhập khẩu thành phẩm
    • Chu kỳ điều hành: hiện 10 ngày/lần (trước 7 ngày)

Backlinks