Key takeaway
Dự phòng phải trả khác chi phí phải trả ở chỗ có tính bất định cao hơn về thời điểm và số tiền - ghi nhận khi khả năng xảy ra gần như chắc chắn và có thể ước tính đáng tin cậy.
WHAT
Dự phòng phải trả (provision) là khoản nợ phải trả không xác định chắc chắn về thời điểm hoặc giá trị nhưng gần như chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai. Ví dụ điển hình: dự phòng bảo hành sản phẩm, dự phòng chi phí hoàn trả mặt bằng, dự phòng kiện tụng.
WHY/HOW
Dự phòng phải trả giúp khớp chi phí với doanh thu theo nguyên tắc phù hợp (matching principle). Khi phân tích:
- So sánh tỷ lệ dự phòng/doanh thu qua các kỳ - biến động bất thường cần giải thích
- Kiểm tra xem dự phòng có được sử dụng đúng mục đích không hay bị hoàn nhập
- Đặc biệt chú ý dự phòng bảo hành của DN sản xuất và dự phòng kiện tụng của DN BĐS/xây dựng
- So sánh lợi nhuận với lưu chuyển tiền thuần kinh doanh: chênh lệch lớn do khoản phải trả tăng là dấu hiệu chi phí trích trước chưa chi tiền
- Đọc thuyết minh để biết khoản dự phòng gồm gì (khoản khác không giải thích là điểm cần nghi ngờ) và theo dõi chuyển dịch từ dự phòng phải trả (ước tính) sang dự phòng giảm giá hàng tồn kho (đã thực hiện)
Related
Notes
-
2026-11
- HVN quý 3/2026: doanh thu tăng 30% (39.000 so với 30.000 tỷ), lợi nhuận sau thuế 4.171 tỷ nhưng dòng tiền kinh doanh 8.400 tỷ; chi phí phải trả ngắn hạn tăng từ khoảng 6.000 lên 10.400 tỷ (sửa chữa máy bay 3.197 lên 4.900 tỷ, chi phí trích trước khác 3.043 lên 4.428 tỷ), dự phòng phải trả ngắn hạn khác từ 17 lên 1.400 tỷ; tổng trích trước khoảng 5.750 tỷ.
- PNJ: dự phòng phải trả ngắn hạn từ 2.293 tỷ (Q2 kiểm toán) xuống 848 tỷ, phần chuyển sang dự phòng giảm giá hàng tồn kho (hàng mua lại 1.400 tỷ), tổng trích thêm khoảng 2.236 tỷ; giả định tỷ lệ khách bán lại 28% cho hàng bán 2020-2026.
-
2023-09
- Dự phòng phải trả = dự phòng cho các khoản chi phí gần như chắc chắn xảy ra trong tương lai (ví dụ: bảo hành)
- Xuất hiện cả ở nợ ngắn hạn lẫn nợ dài hạn tùy kỳ hạn ước tính