Friendshoring

3 min read

Key takeaway

Friendshoring là chính sách Mỹ ưu tiên đặt chuỗi cung ứng tại các quốc gia đồng minh/đối tác tin cậy, thay vì tối ưu chi phí thuần túy - tạo cơ hội lớn cho Việt Nam nếu duy trì quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Mỹ.

WHAT

Friendshoring (hay ally-shoring) là xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo tiêu chí địa chính trị: ưu tiên đặt sản xuất tại các quốc gia là đồng minh hoặc đối tác chiến lược của Mỹ, thay vì thuần túy theo giá thành thấp nhất (như mô hình toàn cầu hóa 1990-2015).

WHY/HOW

Xuất phát từ bài học Covid (chuỗi cung ứng đứt gãy khi phụ thuộc quá nhiều vào TQ) và từ cạnh tranh Mỹ-Trung. Mỹ không muốn đồng minh làm giàu cho đối thủ chiến lược. Hậu quả: hàng sản xuất tại “không-bạn-bè” chịu thuế cao; hàng từ “bạn bè” được hưởng ưu đãi hoặc ít nhất không bị phân biệt đối xử.

Việt Nam: được ký Đối tác Chiến lược Toàn diện với Mỹ (9/2023) → có thể được coi là “friend” trong friendshoring. Lợi thế: thu hút FDI dịch chuyển từ TQ, xuất khẩu sang Mỹ ít rủi ro bị áp thuế đặc biệt (so với TQ, Mexico trực tiếp).

Rủi ro: nếu hàng TQ “đội lốt” Việt Nam (không có hàm lượng giá trị gia tăng thực) → Mỹ có thể phân loại lại Việt Nam sang “không đủ tiêu chuẩn friendshoring”.

Notes

  • 2025-02

    • Trump 1.0 không dùng từ “friendshoring” nhưng đã tạo ra làn sóng đó khi áp thuế TQ → FDI dịch chuyển sang Việt Nam, Ấn Độ, Mexico.
    • Trump 2.0 mở rộng sang cả Mexico/Canada → không còn “tự động an toàn” chỉ vì USMCA hay ký FTA với Mỹ.
    • Nguyên tắc: “tiếp cận thị trường Mỹ là đặc quyền” - Mỹ có thể thu hồi bất kỳ lúc nào nếu không đáp ứng điều kiện.

  • 2023-09

    • Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Mỹ (9/2023) và Đối tác chiến lược trong mọi hoàn cảnh Trung Quốc-Venezuela - hai cực của xu thế hình thành khối
    • Lý do dịch chuyển sản xuất sang đồng minh: không chỉ chi phí mà còn cùng lợi ích kinh tế và chính trị
    • Hợp tác bán dẫn là nội dung cụ thể nhất trong thông cáo báo chí đối tác Việt-Mỹ; chip được ví như ‘dầu mỏ của thế kỷ 21’
    • Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen tuyên bố chính sách Friendshoring cuối 2022: từ bỏ chuỗi cung ứng thuần tối ưu chi phí, chuyển sang đặt sản xuất tại các quốc gia thân thiện và đáng tin cậy về mặt chính trị
    • Rủi ro friendshoring: tạo chuỗi khép kín, rào cản thương mại mới, hy sinh lợi ích từ các nước chi phí rẻ hơn
    • VN được CSP với Mỹ 9/2023 - có khả năng được coi là ‘friend’ trong friendshoring; tuy nhiên cần năng lực thực, không chỉ quan hệ ngoại giao

Backlinks