Key takeaway
Giá điện bán lẻ tại Việt Nam được quyết định bởi chi phí chuỗi sản xuất-truyền tải-phân phối, không phải cạnh tranh thị trường - và tăng giá điện bán lẻ không tự động có nghĩa là nhà sản xuất điện được tăng giá bán buôn.
WHAT
Giá điện bán lẻ là mức giá người tiêu dùng cuối (hộ gia đình, doanh nghiệp) trả cho điện tiêu thụ. Tại Việt Nam áp dụng biểu giá lũy tiến - mức tiêu thụ cao hơn trả giá cao hơn. Chuỗi giá trị gồm 3 khâu: sản xuất (cạnh tranh tư nhân), truyền tải (EVN độc quyền), phân phối (điện lực địa phương).
WHY/HOW
Khác thị trường hàng hóa thông thường, giá điện bán lẻ phụ thuộc chi phí toàn chuỗi (than, khí, vận hành lưới), không phải cung-cầu tức thời. EVN mua điện từ nhà sản xuất theo hợp đồng PPA (giá đàm phán), sau đó bán lẻ theo biểu giá nhà nước. Tăng giá bán lẻ tạo dư địa để EVN đàm phán lại giá mua từ nhà sản xuất - nhưng hai việc này độc lập nhau.
Related
Notes
- 2023-04
- Từ 2019 đến 2023 (4 năm) chưa tăng giá điện bán lẻ; chi phí đầu vào tích lũy áp lực lớn
- Nghiên cứu Bộ Công thương: tăng giá điện 10% tác động CPI tăng 0,33%; tham chiếu 2019 tăng ~8,5% tác động ~0,3% CPI
- Năm 2023 được xác định là năm phải điều chỉnh theo kế hoạch chính phủ/quốc hội