Key takeaway
Hiến pháp Mỹ trao quyền đánh thuế cho Quốc hội, không phải tổng thống - tòa án tối cao bác thuế đối ứng Trump vì IEEPA không cho phép hành pháp áp thuế nhập khẩu mà không có ủy quyền cụ thể từ Quốc hội.
WHAT
Tòa án tối cao Mỹ (20/2/2026) tuyên bố thuế đối ứng dựa trên IEEPA là vi hiến và vô hiệu, dựa trên ba lập luận: (1) Hiến pháp Mỹ quy định rõ Quốc hội - không phải tổng thống - có quyền quyết định ngân sách và thuế; (2) Có sự khác biệt pháp lý rõ ràng giữa ‘điều tiết’ (regulate - gồm hạn ngạch số lượng) và ‘đánh thuế’ (tariff - áp thuế theo giá trị); IEEPA chỉ cho phép điều tiết; (3) Trong 50 năm lịch sử IEEPA chưa có tiền lệ tổng thống dùng để áp thuế nhập khẩu. Phán quyết: muốn áp thuế phải có sự cho phép rõ ràng và cụ thể từ Quốc hội.
WHY/HOW
Nguyên tắc phân quyền (separation of powers) trong hệ thống pháp luật Mỹ là rào cản cấu trúc với chính sách thuế quan bằng sắc lệnh hành pháp. Khi tòa tuyên IEEPA-tariff vô hiệu, tổng thống buộc phải tìm cơ sở pháp lý mới (Mục 122 Đạo luật Thương mại) hoặc trình Quốc hội. Đây là cơ chế kiểm soát và cân bằng (checks and balances) giới hạn khả năng leo thang thuế quan đơn phương. Tuy nhiên, Trump ngay lập tức chuyển sang Mục 122 - cho thấy hành pháp Mỹ luôn tìm kiếm cơ sở pháp lý thay thế khi bị chặn.
Related
Notes
ENRICH: Đạo luật IEEPA - bổ sung phán quyết tòa án tối cao 20/2/2026 bác bỏ việc dùng IEEPA để áp thuế nhập khẩu. ENRICH: Thuế quan đối ứng Mỹ - bổ sung kết quả pháp lý: bị tuyên vô hiệu, thay bằng thuế phổ quát Section 122.