Key takeaway
M-Score Beneish là công cụ định lượng khách quan giúp nhà phân tích xác định ưu tiên kiểm tra forensic - mô hình chỉ ra chỗ nào đáng ngờ nhất, giảm thiên lệch cảm xúc khi ‘yêu’ hay ‘ghét’ một cổ phiếu.
WHAT
M-Score Beneish là mô hình thống kê do Giáo sư Messod Beneish xây dựng, gồm 8 chỉ số tài chính để phát hiện xác suất khai khống lợi nhuận. Điểm M-Score trên -1,78 gợi ý doanh nghiệp có khả năng đang khai khống. 8 chỉ số:
- DSRI - tốc độ tăng phải thu vs doanh thu
- GMI - biến động biên lợi nhuận gộp
- AQI - chất lượng tài sản
- SGI - tốc độ tăng doanh thu
- DEPI - khấu hao
- SGAI - chi phí bán hàng & quản lý
- LVGI - đòn bẩy tài chính
- TATA - tổng accruals/tổng tài sản
Dùng kết hợp với F-Score Piotroski (đánh giá sức mạnh tài chính) để có bức tranh đầy đủ.
WHY/HOW
M-Score không phải kết luận - là gợi ý định hướng kiểm tra. Ưu điểm:
- tăng tính khách quan, giảm thiên lệch cảm xúc khi phân tích
- chỉ ra chính xác chỉ tiêu nào bất thường - giúp nhà phân tích test vào đúng chỗ thay vì đọc toàn bộ BCTC
- áp dụng được nhanh từ số liệu công bố
Hạn chế: mô hình dựa trên dữ liệu lịch sử Mỹ, cần hiệu chỉnh khi áp dụng thị trường VN; không phát hiện được gian lận dạng ước tính kế toán chủ quan (dự phòng, phân loại nợ ngân hàng). Quy trình sử dụng: tính M-Score → nếu cảnh báo, đọc thuyết minh chi tiết mục bị đánh dấu → đối chiếu với accrual testing và giao dịch bên liên quan.
Related
- Gian lận báo cáo tài chính
- Forensic accounting cổ phiếu
- Động cơ gian lận BCTC
- Dấu hiệu cảnh báo BCTC
Notes
- 2023-09
- M-Score và F-Score là hai công cụ định lượng chính trong forensic accounting
- Mục đích kép: (1) chỉ ra chỉ tiêu bất thường không ngờ tới; (2) tăng tính khách quan - giảm thiên lệch do ‘yêu ghét’ cổ phiếu hoặc mệt mỏi khi phân tích
- Ví dụ VN: VJC dùng Sale and Leaseback, bán máy bay rồi thuê lại - tạo dòng tiền bất thường ảnh hưởng M-Score
- Nguyên tắc sử dụng: M-Score là gợi ý test chỗ nào, không phải kết luận cuối cùng về gian lận
Links
- Phát hiện Gian lận BCTC⭐