Key takeaway
Năng suất lao động - sản lượng tạo ra trên mỗi đơn vị lao động - là yếu tố tiên quyết để tăng thu nhập bền vững; nâng năng suất đòi hỏi đồng thời cải thiện kỹ năng lao động, công nghệ sản xuất và quản trị doanh nghiệp.
WHAT
Năng suất lao động đo lường giá trị sản lượng (GDP hoặc doanh thu) tạo ra trên mỗi lao động hoặc mỗi giờ lao động. Năng suất thấp đồng nghĩa với thu nhập thấp, cạnh tranh kém với các quốc gia khác ngay cả khi chi phí lao động còn rẻ. Năng suất lao động phụ thuộc vào: kỹ năng và trình độ người lao động (bằng cấp, kinh nghiệm), công nghệ sản xuất được sử dụng, chất lượng quản trị doanh nghiệp, cơ sở hạ tầng hỗ trợ.
WHY/HOW
Việt Nam vẫn có năng suất lao động thấp so với các nước trong khu vực dù chi phí lao động tăng dần. Để nâng năng suất cần: (1) đầu tư giáo dục và đào tạo nghề nâng chất lượng lao động; (2) chuyển dịch cơ cấu từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ giá trị gia tăng cao; (3) thu hút FDI công nghệ cao, tạo tác động lan tỏa; (4) phát triển thị trường lao động minh bạch để phân bổ lao động hiệu quả hơn. Năng suất lao động tăng là con đường duy nhất để tăng lương thực bền vững mà không tạo lạm phát.
Khi ba động lực tăng trưởng cũ (lao động giá rẻ, vốn FDI, hội nhập) suy giảm và chi phí sử dụng vốn của nền kinh tế tăng lên (do mất ưu đãi ODA/IDA, thị trường vốn quốc tế khắt khe hơn), tăng năng suất lao động trở thành con đường bắt buộc để duy trì tăng trưởng. Một số doanh nghiệp lớn trên sàn đã đặt mục tiêu cụ thể dùng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và ứng dụng dữ liệu lớn để tăng năng suất lao động (có trường hợp đặt mục tiêu tăng gấp 10 lần).
Related
Notes
-
2026-07
- Việt Nam cần chuyển mô hình tăng trưởng từ dựa vào quy mô (lao động giá rẻ, vốn đầu tư, mở rộng dàn trải) sang dựa vào chất - tăng năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn, khi ba động lực cũ (lao động rẻ, FDI, hội nhập) suy giảm.
- Một chủ tịch tập đoàn lớn trên sàn được dẫn lời đặt mục tiêu dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng năng suất lao động lên gấp 10 lần; các hướng khác gồm tăng tự động hóa, ứng dụng dữ liệu lớn và đổi mới sáng tạo.
- Chi phí sử dụng vốn của nền kinh tế tăng (do mất ưu đãi ODA/IDA, thị trường vốn quốc tế áp điều kiện thị trường hơn) buộc phải tăng hiệu quả từng đồng vốn thông qua năng suất lao động cao hơn.
-
2026-06
- Tăng trưởng năng suất lao động khu vực tư nhân VN đạt 6-8%/năm, nhưng xuất phát điểm thấp
- VN chủ yếu gia công lắp ráp, công nghệ trung bình-thấp, tỷ lệ nội địa hóa thấp - chỉ chiếm mắt xích gia công (giá trị thấp nhất) trong chuỗi giá trị toàn cầu
- AI được nhận định sẽ làm phẳng lợi thế cạnh tranh truyền thống - cơ hội cho DN nhỏ VN tăng năng suất mà không cần quy mô lớn
-
2023-02
- Video nhận định năng suất lao động Việt Nam chưa cao; đây là một trong các chỉ tiêu cần cải thiện trong đề án tái cơ cấu kinh tế 2021-2025 thông qua phát triển thị trường lao động.