Nguyên tắc giá gốc

Key takeaway

Tài sản trong BCTC được ghi nhận theo giá đã trả (giá gốc) chứ không phải giá thị trường hiện tại - đây là nguyên tắc nền tảng khiến giá trị sổ sách và giá thị trường của tài sản thường khác nhau.

WHAT

Nguyên tắc giá gốc (Historical Cost Principle) quy định tài sản phải được ghi nhận trên sổ kế toán theo số tiền thực tế đã trả hoặc giá trị hợp lý của tài sản tại thời điểm giao dịch phát sinh, không phải giá thị trường hiện hành. Giá gốc bao gồm giá mua cộng tất cả chi phí liên quan để đưa tài sản vào trạng thái sử dụng (vận chuyển, lắp đặt, thuế nhập khẩu…).

WHY/HOW

Lý do áp dụng: giá gốc là số liệu khách quan, có thể kiểm chứng qua chứng từ giao dịch, trong khi giá thị trường thay đổi liên tục và khó xác định chắc chắn. Hệ quả khi đọc BCTC: (1) giá trị tài sản cố định trên bảng CĐKT có thể thấp hơn giá thị trường nhiều lần (đặc biệt bất động sản mua từ lâu); (2) so sánh giá trị sổ sách với giá thị trường (P/B ratio) là công cụ định giá quan trọng; (3) IFRS cho phép một số tài sản tài chính ghi theo giá thị trường (FVTPL/FVOCI), là ngoại lệ so với nguyên tắc giá gốc truyền thống.

Related

• Nguyên tắc phù hợp
• Thận trọng kế toán và trích trước chi phí

Notes

• 2023-11

  • Áp dụng cho khoản đầu tư tài chính nắm giữ dưới 20%: giá trị ghi sổ không thay đổi trong suốt quá trình đầu tư, trừ khi mua thêm, bán bớt hoặc nhận lợi ích ngoài cổ tức
  • Cổ tức và lợi nhuận được chia ghi nhận vào Doanh thu hoạt động tài chính (không làm tăng giá trị khoản đầu tư)
  • Ví dụ REE nắm 15% HND: ghi gốc 32,6 tỷ dù giá trị hợp lý lên 47 tỷ - không được ghi nhận lãi cho đến khi bán
  • Ví dụ Thủ Dầu Một đầu tư vào BWE 1.000 tỷ, giá trị hợp lý hiện ~3.000 tỷ: chưa bán nên không ghi lãi trên BCTC
  • Nếu giá trị hợp lý < giá gốc: phải trích lập dự phòng, ghi vào Chi phí tài chính; nếu giá phục hồi thì hoàn nhập dự phòng
  • Tài sản ghi nhận theo giá gốc, không phải giá thị trường - giá gốc là số tiền đã trả hoặc giá trị hợp lý tại thời điểm ghi nhận
  • Nguyên tắc cơ bản nhất trong kế toán: đảm bảo tính khách quan và kiểm chứng được của số liệu BCTC

• 2023-09

  • Áp dụng trực tiếp cho đầu tư tài chính nắm đến đáo hạn: giá gốc = giá mua + chi phí mua, cố định suốt vòng đời đầu tư
  • Cổ tức nhận được ghi vào Doanh thu tài chính, không làm thay đổi giá trị khoản đầu tư trên CĐKT
  • Khi giá trị thị trường giảm dưới giá gốc: phải trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính (chi phí tài chính); khi giá phục hồi thì hoàn nhập

Links

• Đầu tư tài chính nắm đến ngày đáo hạn
• Các phương pháp ghi nhận mục Đầu tư tài chính
• Bốn Nguyên tắc Kế Toán