Phát hành riêng lẻ vs công chúng

4 min read

Key takeaway

Phát hành riêng lẻ (93,3% TPDN Việt Nam) ít minh bạch hơn phát hành công chúng - thiếu xếp hạng tín nhiệm, không niêm yết và chỉ dành 100 nhà đầu tư - nhưng lại được bán lại thứ cấp cho hàng nghìn cá nhân không chuyên nghiệp.

WHAT

Phát hành trái phiếu riêng lẻ là phát hành cho tối đa 100 nhà đầu tư được chọn lọc (nhà đầu tư chuyên nghiệp - tổ chức hoặc cá nhân có tài khoản CK từ 2 tỷ VND trở lên), không cần xếp hạng tín nhiệm và không niêm yết. Phát hành công chúng (IPO-style) yêu cầu xếp hạng tín nhiệm, niêm yết trong 90 ngày, tiêu chuẩn cao hơn nhiều.

WHY/HOW

Doanh nghiệp ưa phát hành riêng lẻ vì điều kiện dễ hơn, nhanh hơn và ít minh bạch hơn. Rủi ro xảy ra khi tổ chức phát hành trung gian mua trái phiếu riêng lẻ rồi bán lại thứ cấp cho cá nhân dưới dạng hợp đồng góp vốn - biến nhà đầu tư chuyên nghiệp thành cá nhân không chuyên nghiệp mà vẫn chịu toàn bộ rủi ro. Đây là lỗ hổng pháp lý mà Tân Hoàng Minh và nhiều doanh nghiệp khác khai thác.

Notes

  • 2024-01

    • DXG: chiêu bán cổ phiếu thị trường rồi mua lại cổ phiếu ưu đãi phát hành riêng lẻ giúp Chủ tịch Lương Trí Thìn đút túi 200 tỷ - cùng mô hình với DIG (Thiên Tân bán cp thị trường ở giá cao, mua lại riêng lẻ ở giá thấp)
    • Dấu hiệu nhận biết: lãnh đạo/bên liên quan đồng thời đăng ký bán cp trên sàn VÀ được phân phối cp phát hành riêng lẻ trong cùng kỳ - chênh lệch giá là lợi ích rút từ cổ đông nhỏ lẻ

  • 2023-11

    • DIG Corp: phát hành riêng lẻ 75 triệu cp giá 20.000 đ cho Chủ tịch Nguyễn Thiện Tuấn (10M cp) và Thiên Tân (38M cp); đồng thời Thiên Tân bán cp DIG đang sở hữu trên sàn ở giá 5x (50.000+ đ) - chênh lệch giá riêng lẻ vs thị trường trở thành công cụ rút lợi ích từ cổ đông nhỏ lẻ
    • Chào bán cổ phần ra công chúng (equity): điều kiện gồm năm liền trước phải có lãi, không có lỗ lũy kế đến năm phát hành, vốn điều lệ đã góp > 10 tỷ, có phương án phát hành và sử dụng vốn được cổ đông phê duyệt
    • Chào bán riêng lẻ (cổ phần): dưới 100 nhà đầu tư, không qua phương tiện thông tin đại chúng; thường dùng khi không đủ điều kiện công chúng, quy mô vốn nhỏ, hoặc tiết kiệm chi phí (phát hành cho đối tác/nhân viên)
    • Chào bán cho cổ đông hiện hữu: chia cổ phần mới theo đúng tỷ lệ sở hữu hiện tại (rights issue) - ví dụ nắm 2 cổ phiếu được quyền mua thêm 1 cổ

  • 2022-07

    • Toàn thị trường TPDN Việt Nam: 93,3% phát hành riêng le, chỉ <7% phát hành công chúng
    • Tân Hoàng Minh: phát hành cho công ty sân sau (“tổ chức”), sau đó bán lại thứ cấp cho cá nhân qua hợp đồng góp vốn
    • Nhà đầu tư cá nhân thực chất nắm ~40% TPDN khi loại phần liên ngân hàng
    • Dự thảo NĐ153: xây dựng hệ thống giao dịch TPDN tập trung tại sở GDCK để tăng minh bạch; vốn điều le phát hành >= 30 tỷ, kinh doanh có lãi

Backlinks