fin·notes← fin·eco

Phương pháp lập ngân sách

3 min read

Key takeaway

Có 4 phương pháp lập ngân sách phổ biến (gia tăng, từ số 0, theo yếu tố dẫn dắt, cuốn chiếu); dù chọn phương pháp nào, doanh nghiệp cũng nên áp dụng nguyên tắc cuốn chiếu (rolling) để ngân sách luôn bao phủ đủ một chu kỳ kinh doanh phía trước thay vì chỉ chốt một lần đầu năm.

WHAT

4 phương pháp lập ngân sách phổ biến:

  1. Ngân sách gia tăng (incremental budgeting) - lấy số kỳ trước, điều chỉnh tăng giảm theo lạm phát, nhân sự. Phù hợp doanh nghiệp hoạt động ổn định, ít biến động.
  2. Ngân sách từ số 0 (zero-based budgeting) - lập lại từ đầu dựa trên kế hoạch kinh doanh cụ thể của kỳ tới, không mặc định kế thừa số cũ.
  3. Ngân sách theo yếu tố dẫn dắt (driver-based budgeting) - dựa trên các biến số kinh doanh (đơn hàng, biến động nhân sự) đặc thù từng doanh nghiệp. Phù hợp doanh nghiệp tăng trưởng hoặc nhiều biến động.
  4. Ngân sách cuốn chiếu (rolling budget) - phương pháp bao trùm cả 3 cách trên, luôn duy trì ngân sách đủ một chu kỳ kinh doanh (ví dụ luôn có đủ 12 tháng ngân sách phía trước, cập nhật cuốn chiếu liên tục thay vì chốt cứng một lần).

WHY/HOW

Chọn phương pháp phù hợp theo đặc điểm doanh nghiệp: doanh nghiệp ổn định dùng ngân sách gia tăng; doanh nghiệp cần bám sát kế hoạch mới dùng ngân sách từ số 0; doanh nghiệp tăng trưởng/nhiều biến động dùng ngân sách theo yếu tố dẫn dắt. Doanh nghiệp sản xuất theo đơn hàng/dự án (đơn hàng không lặp lại đều) thì lập ngân sách theo tháng/tuần thường không hiệu quả, nên chuyển sang dự toán theo từng đơn hàng/dự án, có thể bẻ ngang theo tháng/quý để theo dõi. Công cụ hỗ trợ tuỳ quy mô: doanh nghiệp vừa và nhỏ dùng Excel; doanh nghiệp tự động hoá cao hơn tích hợp module ngân sách vào hệ thống ERP; doanh nghiệp phát triển hơn kết hợp cả hai, tự sinh dashboard theo dõi.

Notes

  • 2026-08
    • Video Pro Talk 8/2026: diễn giả khuyến nghị dù chọn phương pháp nào cũng nên áp dụng nguyên tắc cuốn chiếu (rolling) để ngân sách luôn đủ một chu kỳ kinh doanh (vd 12 tháng) phía trước; một số doanh nghiệp cập nhật ngân sách theo chu kỳ ngắn (vd 7 ngày) dựa trên dữ liệu real-time

Backlinks