Key takeaway
GDP có thể tính theo ba phương pháp tương đương (sản xuất, sử dụng, thu nhập) nhưng cho kết quả hơi khác nhau trong thực tế; Việt Nam dùng phương pháp sản xuất là chính và công bố song song với phương pháp sử dụng.
WHAT
Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA - System of National Accounts) của Liên Hợp Quốc quy định ba phương pháp tính GDP:
- Phương pháp sản xuất (phía cung): tổng giá trị tăng thêm của tất cả ngành kinh tế + thuế sản phẩm - trợ cấp sản phẩm.
- Phương pháp sử dụng (phía cầu): GDP = C (tiêu dùng dân cư) + G (chi tiêu chính phủ) + I (đầu tư) + (X - M) (xuất khẩu ròng).
- Phương pháp thu nhập: tổng thu nhập lao động + khấu hao tài sản cố định + thặng dư sản xuất + thuế sản xuất. Về lý thuyết ba phương pháp bằng nhau; trong thực tế tồn tại sai số thống kê.
WHY/HOW
Việt Nam áp dụng SNA từ năm 1993, tuân theo chuẩn Liên Hợp Quốc giống các nước trên thế giới. Phương pháp sản xuất được dùng làm chính vì dữ liệu từ nhà máy và doanh nghiệp đầy đủ hơn dữ liệu khảo sát tiêu dùng hộ gia đình. Số liệu công bố hàng quý là từ phía cung (sản xuất), nên thường cao hơn số từ phía cầu. Biên sai số cho phép giữa hai phương pháp là +/-5%, khá lớn so với tốc độ tăng trưởng thực tế. Phương pháp thu nhập được tính 5 năm một lần vào các năm chẵn do đòi hỏi nhiều nguồn lực thu thập.
Related
Notes
- 2022-07
- Việt Nam dùng song song phương pháp sản xuất và sử dụng; số công bố chính thức từ phía cung
- Biên sai số cho phép giữa hai phương pháp: +/-5% (khá cao)
- Phương pháp thu nhập tính 5 năm/lần; dự kiến năm 2025 có số chính xác nhất
- Số liệu TcTK theo chuẩn SNA của LHQ từ 1993 - tương đương chuẩn quốc tế