Rủi ro ngoại bảng

3 min read

Key takeaway

Tài trợ ngoại bảng cho phép doanh nghiệp vay vốn mà không ghi nhận là nợ, làm đẹp tỷ lệ nợ/vốn và qua mặt định mức tín nhiệm - tạo rủi ro ẩn cho toàn hệ thống tài chính.

WHAT

Rủi ro ngoại bảng (off-balance sheet risk) phát sinh khi doanh nghiệp có nghĩa vụ tài chính hoặc khoản vay thực chất nhưng không ghi nhận trên bảng cân đối kế toán. Trong factoring/reverse factoring, bên mua hàng có thể cơ cấu giao dịch sao cho khoản phải trả nhà cung cấp được phân loại là ‘phải trả người bán’ thay vì ‘nợ vay’ - dù thực tế là tổ chức tài chính đã ứng tiền thay họ.

WHY/HOW

Doanh nghiệp dùng cơ cấu ngoại bảng để: (1) Giảm tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu (D/E ratio) trông đẹp hơn; (2) Tránh vi phạm covenant vay ngân hàng; (3) Duy trì định mức tín nhiệm cao hơn thực tế. Khi quy mô đủ lớn, tạo rủi ro hệ thống vì nhà đầu tư và cơ quan giám sát đánh giá sai tình trạng tài chính thực. Chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB) đang cập nhật quy định nhưng chưa bịt kín lỗ hổng này.

Notes

  • 2023-09

    • TTF phát hành thư bảo lãnh không hủy ngang cho Việt Á Bank để bảo đảm cho DLC vay - thư bảo lãnh là nghĩa vụ tiềm tàng (contingent liability) không xuất hiện trên bảng cân đối TTF
    • Ông chủ TTF dùng cổ phiếu cá nhân (giá ~40.000 đ) bảo đảm thêm: nếu DLC không trả được thì TTF trả thay bằng cổ phiếu - ràng buộc này bị giấu khỏi Tân Liên Phát (cổ đông chiến lược)
    • Hệ quả: khi DLC vỡ nợ (2021), TTF buộc phát hành cổ phiếu giá ưu đãi để trả thay - nghĩa vụ ẩn 420 tỷ trở thành chi phí pha loãng cổ đông thực sự
    • Pattern nhận diện: giao dịch bảo lãnh cho pháp nhân không liên quan (theo sổ sách) + thư bảo lãnh không hủy ngang + không công bố trong thuyết minh là tổ hợp red flag nghĩa vụ tiềm tàng

  • 2021-03

    • GFG Alliance (Gupta) dùng reverse factoring để vay tiền qua Greensill, ghi là ‘phải trả người bán’ thay vì nợ vay
    • Công ty định mức tín nhiệm không đánh giá được rủi ro vì thiếu thông tin về khoản nợ ẩn
    • Đây là lỗ hổng chuẩn mực kế toán; IASB đã nhận thức nhưng chưa ban hành chuẩn mới khi Greensill sụp

Backlinks