Tính bền vững thu ngân sách

2 min read

Key takeaway

Thu ngân sách vượt dự toán chưa phải tin tốt nếu phần vượt đến từ nguồn không tái tạo (dầu thô, đấu giá đất) - cần kiểm tra cơ cấu nguồn thu để đánh giá tính bền vững.

WHAT

Tính bền vững thu ngân sách là khả năng duy trì mức thu ngân sách ổn định qua các năm mà không phụ thuộc vào các yếu tố nhất thời. Nguồn thu bền vững: thuế thu nhập (người dân, doanh nghiệp), VAT. Nguồn thu kém bền vững: dầu thô (giá tăng đột biến), tiền sử dụng đất (đấu giá một lần).

WHY/HOW

Khi đánh giá ngân sách nhà nước: (1) so sánh thực thu vs dự toán để thấy mức vượt; (2) bóc tách cơ cấu nguồn vượt - nếu chủ yếu từ dầu thô tăng giá hoặc tiền đất thì năm sau không lặp lại khi giá dầu giảm hoặc thị trường BDS chậm lại; (3) nguồn thu từ sản xuất/kinh doanh mới là nền tảng dài hạn. Thu vượt từ nguồn tốt = dư địa tăng chi đầu tư; từ nguồn không bền = nên để dành, không tăng chi thường xuyên.

Notes

  • 2022-12
    • Năm 2022: thu ngân sách đạt ~116% dự toán - vượt 16 điểm phần trăm
    • Phần vượt chủ yếu từ hai nguồn không bền vững: dầu thô (giá dầu tăng mạnh do Nga-Ukraine) và tiền sử dụng đất (các dự án BDS đóng tiền đấu giá đất)
    • Nếu giá dầu đảo chiều và BDS đóng băng (như cuối 2022), nguồn vượt này sẽ biến mất năm 2023

Backlinks