Tỷ lệ thất nghiệp

3 min read

Key takeaway

Tỷ lệ thất nghiệp = số người thất nghiệp / tổng lực lượng lao động. Khi mẫu số (lực lượng lao động) co lại do dân số già hóa, tỷ lệ thất nghiệp có thể ở mức thấp kể cả khi kinh tế không quá mạnh - cần đọc đồng thời với số việc làm tuyệt đối (nonfarm payroll).

WHAT

Tỷ lệ thất nghiệp đo tỷ lệ người không có việc làm trong tổng lực lượng lao động (những người ở độ tuổi lao động và sẵn sàng đi làm, không kể thất nghiệp tự nhiên). Công thức: số người thất nghiệp / tổng lực lượng lao động x 100%. Tại Việt Nam, Bộ Lao động-Thương binh-Xã hội công bố theo quý; thất nghiệp thành thị thường cao hơn nông thôn trong khủng hoảng do khu vực kinh tế phi chính thức ở nông thôn hấp thụ lao động dư.

WHY/HOW

Tỷ lệ thất nghiệp là chỉ số lag (trễ) của chu kỳ kinh tế - thường tăng sau khi suy thoái bắt đầu. Cần xem xét cả hai thành phần: (1) tử số - số người thực sự mất việc; (2) mẫu số - quy mô lực lượng lao động. Ở Mỹ 2023, tỷ lệ thất nghiệp thấp một phần vì lực lượng lao động thu hẹp (già hóa dân số, tỷ lệ tham gia lao động giảm dài hạn từ sau 1980). Lịch sử: 12 cuộc suy thoái trước đều đi kèm GDP giảm và thất nghiệp tăng mạnh.

Chuỗi truyền dẫn tới tiêu dùng: việc làm mất → thu nhập hộ gia đình giảm → chi tiêu hàng không thiết yếu (quần áo, điện tử, nhà hàng) giảm trước; hàng thiết yếu (thực phẩm) ít bị ảnh hưởng hơn. Khi thất nghiệp tăng, doanh thu doanh nghiệp phi thiết yếu giảm, kéo theo tăng trưởng GDP chậm lại.

Notes

  • 2024-05

    • Unemployment Rate công bố hàng tháng - đo % lực lượng lao động không có việc làm; là chỉ số lag (trễ) so với chu kỳ kinh tế thực

  • 2023-12

    • JOLTS tháng 10/2023: 8,73 triệu cơ hội việc làm, tỷ lệ 1,34 việc/người thất nghiệp - thấp nhất từ 8/2021 nhưng vẫn cao
    • Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động Mỹ có xu hướng giảm dài hạn từ sau năm 1980 - làm mẫu số co lại
    • Dân số tăng trưởng chậm + lực lượng lao động giảm = thất nghiệp khó tăng dù kinh tế hạ nhiệt

  • 2022-09

    • Tháng 8/2022: tỷ lệ thất nghiệp Mỹ tăng lên 3,7% (cao nhất 6 tháng), nguyên nhân chính do tỷ lệ tham gia lực lượng lao động tăng
    • U-6 (thước đo rộng hơn) nhích lên 7% từ 6,7% tháng trước

  • 2020-08

    • Q2/2020: 1,3 triệu người thất nghiệp tại Việt Nam, tăng 192.000 so với Q1 và tăng 221.000 so với cùng kỳ năm trước - cao nhất 10 năm
    • Cửa hàng trả mặt bằng tăng đột biến ở các tuyến phố lớn TP.HCM là chỉ báo thực tiễn bổ sung về sức mua yếu

Backlinks