VAMC và trái phiếu đặc biệt

3 min read

Key takeaway

VAMC xử lý nợ xấu ngân hàng không bằng tiền mặt mà bằng cơ chế ‘câu giờ’: nhận nợ xấu, phát hành trái phiếu đặc biệt zero-coupon để ngân hàng dùng chiết khấu tại NHNN lấy thanh khoản, giãn trích lập dự phòng 20%/năm trong 5 năm.

WHAT

VAMC (Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam) được thành lập 9/7/2013, vốn 500 tỷ đồng, trực thuộc NHNN. Khi nợ xấu vượt 3%, ngân hàng bán nợ cho VAMC theo hai phương án: (1) theo giá ghi sổ - nhận trái phiếu đặc biệt zero-coupon, dùng chiết khấu tại NHNN theo lãi suất tái cấp vốn; (2) theo giá thị trường - VAMC trả tiền mặt. Trái phiếu đặc biệt có kỳ hạn 5 năm; ngân hàng trích lập dự phòng 20%/năm; nếu VAMC không xử lý được thì hoàn trả nợ cho ngân hàng sau 5 năm.

WHY/HOW

Cơ chế giải quyết bài toán: ngân hàng có nợ xấu lớn nếu phải trích lập dự phòng ngay sẽ lỗ nặng, âm vốn, không đủ tỷ lệ an toàn và không cho vay được. VAMC tạo ‘cầu giờ’ - làm sạch tạm thời bảng cân đối kế toán ngân hàng, để ngân hàng tiếp tục hoạt động và dần bù đắp nợ xấu từ lợi nhuận kinh doanh mới. Không cần tiền nhà nước vì vốn 500 tỷ đủ để làm ‘tấm đệm hành chính’. Kết quả: đến 31/3/2021, xử lý 384.180 tỷ nợ gốc qua trái phiếu đặc biệt (110% chỉ tiêu), nhưng mua theo giá thị trường chỉ được 10.040 tỷ (81% chỉ tiêu). Từ 2021, VAMC lập sàn giao dịch nợ để bán gói nợ cho nhà đầu tư trong/ngoài nước.

Notes

  • 2023-11

    • STB hoàn tất tất toán trái phiếu đặc biệt VAMC (2023) sau gần 8 năm - case điển hình về độ trễ xử lý nợ xấu hậu sáp nhập ngân hàng yếu kém
    • Phương Nam Bank sáp nhập vào Sacombank (2015) mang theo khối nợ VAMC khổng lồ; STB phải xử lý song song nợ cũ trong khi duy trì hoạt động kinh doanh thông thường
    • Bài học: ‘câu giờ’ VAMC thực tế kéo dài 8-10 năm, không phải 5 năm như kỳ hạn trái phiếu đặc biệt danh nghĩa

  • 2022-11

    • VAMC thành lập 9/7/2013, vốn điều lệ 500 tỷ (24 triệu USD), trực thuộc NHNN
    • Kết quả đến 31/3/2021: trái phiếu đặc biệt xử lý 384.180 tỷ nợ gốc (110% chỉ tiêu); mua theo giá thị trường chỉ 10.040 tỷ (81% chỉ tiêu)
    • Sàn giao dịch nợ VAMC hoạt động từ giữa 2021; vốn pháp định lập sàn 1.000 tỷ, công ty mua bán nợ 100 tỷ, công ty tư vấn mua bán nợ 5 tỷ
    • Giai đoạn 2011-2013: gói nợ xấu được định giá ~28% giá ghi sổ khi bán cho nhà đầu tư nước ngoài

Backlinks