Tóm tắt

Phan Lê Thành Long (CMA Australia, VIOD) trình bày tại HNX về cách doanh nghiệp ứng phó thuế đối ứng dưới lăng kính quản trị công ty. Thông điệp chính: thuế đối ứng tác động tới TẤT CẢ ngành nghề (không chỉ ngành xuất khẩu) qua tâm lý thủ thế của người tiêu dùng và áp lực hàng giá rẻ Trung Quốc tràn sang; doanh nghiệp phải làm lại kế hoạch kinh doanh ngay. Bài dùng khung Thẻ điểm quản trị công ty ASEAN (ACGS, 4 mục A-B-C-D) để chỉ ra hành động: bảo vệ quyền cổ đông (mua cổ phiếu quỹ, giữ cam kết cổ tức), phát triển bền vững (CBAM, kiểm kê khí nhà kính để đa dạng thị trường EU), công bố thông tin minh bạch (thư ngỏ lượng hóa tác động), và thực thi của HĐQT (xây kế hoạch duy trì kinh doanh BCP, dự phòng kịch bản chữ L).

Outline / Ý chính

  • Thuế đối ứng ảnh hưởng mọi ngành nghề, không chỉ ngành xuất khẩu: người dân/doanh nghiệp chuyển sang trạng thái thủ thế, giảm chi tiêu; hàng giá rẻ Trung Quốc (phá giá CNY) tràn sang ASEAN gây áp lực cạnh tranh sân nhà.
  • Cập nhật thuế: hoãn 90 ngày từ 9/4 (pause), nền 10% phổ quát, Trung Quốc 145%; loại trừ nhôm/thép/một phần ô tô đã bị 25%.
  • 5 vấn đề Việt Nam cần giải quyết trong 90 ngày: giảm thâm hụt, chống hàng nước thứ ba (xuất xứ nguyên vật liệu vs trung chuyển - hai vấn đề khác nhau), kiểm soát dòng chảy chip sang Trung Quốc, tránh cáo buộc thao túng tiền tệ, gỡ rào cản phi thuế (VAT/thuế tiêu thụ đặc biệt đánh chồng lên hàng Mỹ).
  • China+1 không còn là lợi thế như giai đoạn 2018-2019: chênh lệch thuế Việt-Trung thu hẹp, dòng chảy sang Việt Nam làm tăng nguy cơ bị áp thuế.
  • Thực tế 5 ngày (từ áp thuế tới hoãn): Bình Dương có 207 đơn hàng bị hủy trị giá 708 triệu USD; doanh nghiệp FDI dừng ký hợp đồng thuê đất chờ kết quả 90 ngày.
  • Khung ACGS (Thẻ điểm quản trị công ty ASEAN, 2 năm/lần từ 2012): mục A quyền cổ đông, B phát triển bền vững (lần đầu đưa ESG), C công bố thông tin minh bạch, D thực thi trách nhiệm quản trị. Việt Nam yếu nhất mục B và D, dưới trung bình ASEAN.
  • Mục A - quyền cổ đông: mùa ĐHCĐ tháng 4 cần đưa nội dung đánh giá tác động thuế vào nghị trình; bảo vệ lợi ích ngắn hạn bằng mua lại cổ phiếu quỹ (nếu có tiền) và giữ cam kết trả cổ tức (nhiều doanh nghiệp đổi kế hoạch cổ tức ngay sau khi có thuế).
  • Mục B - phát triển bền vững: muốn đa dạng sang EU phải đáp ứng CBAM (cơ chế điều chỉnh biên giới carbon); kế toán phải làm kiểm kê khí nhà kính theo MRV (Measure-Report-Verify).
  • Mục C - công bố thông tin: doanh nghiệp nên ra thư ngỏ lượng hóa tác động theo từng mảng (ví dụ Masan công bố chưa đến 1% doanh thu bị ảnh hưởng).
  • Mục D - thực thi: xây BCP (Business Continuity Plan) gồm đánh giá rủi ro theo kịch bản thuế (46/25/20/10%), kế hoạch dòng tiền 90 ngày, contingency plan, truyền thông khủng hoảng, diễn tập; dự phòng kịch bản xấu nhất hình chữ L (sụt sâu rồi đi ngang dài).
  • Trong 90 ngày: đẩy mạnh hoàn thành đơn hàng xuất khẩu (quý 2 có thể tăng đột biến), phát triển đối tác chuỗi cung ứng, chia sẻ rủi ro thuế (không đẩy hết được cho người tiêu dùng Mỹ vì hàng Việt thiếu lợi thế đàm phán), đa dạng nguồn nguyên liệu.

Khái niệm trích xuất