TỌA ĐÀM: THUẾ ĐỐI ỨNG - GÓC NHÌN TỪ KINH TẾ VĨ MÔ & QUẢN TRỊ CÔNG TY

5 min read

Tóm tắt

Tọa đàm với TS. Cấn Văn Lực và Phan Lê Thành Long, do MC Vinh điều phối, đào sâu bản chất chiến lược thuế đối ứng của Trump và hàm ý cho điều hành vĩ mô lẫn doanh nghiệp Việt Nam. Hai diễn giả thống nhất Trump theo đuổi 3 mục tiêu (lập lại trật tự thương mại, kéo sản xuất về Mỹ, thay đa phương WTO bằng song phương) và đây không phải tung hỏa mù mà là chiến lược rõ ràng, dùng thuế làm công cụ đàm phán (đưa mức sốc 46% để tạo lợi thế đàm phán). Điểm phân tích quan trọng: vì sao phá giá VND KHÔNG thúc đẩy xuất khẩu Việt Nam (do cấu trúc FDI nhập-xuất song hành, công nghiệp hỗ trợ yếu) và vì sao thận trọng với công cụ phái sinh trong năm bất định. Kết luận: tăng trưởng bền vững phải dựa vào tiêu dùng nội địa và đầu tư tư nhân thay vì phụ thuộc xuất khẩu FDI.

Outline / Ý chính

  • Ba mục tiêu thuế quan của Mỹ: (1) lập lại trật tự thương mại (Mỹ áp Việt Nam bình quân 2,2-3,3% trong khi Việt Nam áp Mỹ 5,1-9,4%, có độ vênh); (2) kéo sản xuất về Mỹ (ước tính 5.000 tỷ USD nhà máy dịch chuyển, TSMC cam kết 100 tỷ USD); (3) thay cơ chế đa phương WTO bằng thỏa thuận song phương; mục tiêu xuyên suốt là giảm thâm hụt 1.200 tỷ USD.
  • Mỹ bỏ qua lý thuyết lợi thế thương mại: nhập siêu chưa chắc xấu (ví dụ iPhone sản xuất tại Mỹ đắt gấp 3 lần Việt Nam). Công thức thuế đối ứng dùng hệ số 0,25 thay vì ~0,95-1 của nhóm nghiên cứu gốc (GS Brunnermeier ĐH Chicago phản biện), khiến thuế cao gấp ~4 lần mức lẽ ra (Việt Nam lẽ ra ~10% nhưng thành 46%).
  • 3 khác biệt so với nhiệm kỳ 1: faster (quyết định trong đêm thay vì 3 tháng), greater (quy mô lớn hơn, cả đồng minh), và cố ý để khoảng 1-2 tuần nghe ngóng phản ứng các nước (nghệ thuật đàm phán).
  • Ẩn dụ “uống thuốc”: Trump coi nước Mỹ như người bệnh, chấp nhận đau ngắn hạn (chứng khoán sụt) để khỏe dài hạn (MAGA); dùng sức ép đa chiều gồm ép Fed hạ lãi suất để hỗ trợ thị trường.
  • Phá giá VND không thúc đẩy xuất khẩu: tương quan giữa phá giá tiền đồng và tăng xuất khẩu rất thấp vì 72% xuất khẩu là FDI mà FDI cũng nhập khẩu nhiều nhất (56-57% nhập khẩu), càng xuất nhiều càng nhập nhiều; công nghiệp hỗ trợ trong nước yếu. Phá giá còn dễ bị Mỹ cáo buộc thao túng tiền tệ.
  • Tỷ giá 2025 thế giằng co, dự báo VND mất giá 3-4%; NHNN kiên định ổn định tỷ giá; DXY giảm xuống dưới 100 (từ kỳ vọng 107) giảm áp lực; rủi ro lớn hơn đến từ CNY (Việt Nam nhập siêu lớn từ Trung Quốc) chứ không phải USD.
  • Công cụ phái sinh trong năm bất định: thận trọng vì hợp đồng kỳ hạn 1-3 tháng có thể lỗ khi tỷ giá biến động mạnh và đảo chiều nhanh; với mức trượt 3-4% nên đưa vào kế hoạch dự phòng thay vì dùng phái sinh nếu không thành thạo (tránh lỗ kép). Doanh nghiệp nhập khẩu chịu rủi ro tỷ giá nhiều hơn xuất khẩu.
  • Nhượng bộ để hạ thuế xuống 20-25%: tăng nhập khẩu từ Mỹ (đã ký ~90 tỷ USD máy bay/dược/quốc phòng), giải quyết 14 lĩnh vực rào cản, mở cửa cho doanh nghiệp Mỹ đầu tư (năng lượng, hạ tầng, tài chính), hướng tới FTA (Trump gọi là thỏa thuận song phương; Việt Nam đã có BTA 2001).
  • Tăng trưởng bền vững: xuất khẩu ròng chỉ đóng góp ~6% GDP nên suy giảm xuất siêu tác động không lớn, nhưng kim ngạch xuất sang Mỹ ~30% GDP nên vẫn phải đàm phán. Động lực bền vững là tiêu dùng nội địa (~68%) và đầu tư tư nhân (đang chỉ tăng 5% so với 14-15% trước dịch); chính phủ lập Hội đồng phát triển kinh tế tư nhân.
  • 3 nguyên tắc củng cố nội lực: tăng tỷ lệ nội địa hóa (Việt Nam 10-55% so với Thái Lan gấp rưỡi), chủ động kích cầu nội địa, đa dạng hóa thị trường và đối tác.

Khái niệm trích xuất

Backlinks