Thao túng tiền tệ

4 min read

Key takeaway

Thao túng tiền tệ là việc một quốc gia can thiệp hạ giá đồng nội tệ để tăng lợi thế xuất khẩu một cách nhân tạo. Mỹ theo dõi và có thể gắn nhãn “currency manipulator”, do đó Việt Nam chủ trương ổn định tỷ giá thay vì phá giá - vừa để tránh cáo buộc, vừa vì phá giá ít thúc đẩy xuất khẩu Việt Nam.

WHAT

Thao túng tiền tệ là hành vi ngân hàng trung ương chủ động can thiệp thị trường ngoại hối để giữ đồng nội tệ yếu hơn giá trị thực, nhằm làm hàng xuất khẩu rẻ hơn và hàng nhập khẩu đắt hơn. Mỹ duy trì một “danh sách giám sát” (monitoring list) và có thể nâng lên cáo buộc chính thức nếu một nước thỏa mãn các tiêu chí về thặng dư thương mại song phương với Mỹ, thặng dư tài khoản vãng lai và mức độ can thiệp ngoại hối một chiều.

Theo Đạo luật 1988, Mỹ gắn nhãn thao túng tiền tệ khi vi phạm cả 3 tiêu chí: (1) thặng dư thương mại song phương với Mỹ >= 20 tỷ USD; (2) thặng dư tài khoản vãng lai >= 2% GDP; (3) can thiệp một chiều trên thị trường ngoại tệ (mua ròng >= 2% GDP trong ít nhất 6-12 tháng). Vi phạm 2/3 tiêu chí bị đưa vào danh sách theo dõi (watchlist). Bộ Tài chính Mỹ báo cáo 2 lần/năm; sau khi bị dán nhãn còn có 15 tháng thương lượng trước khi xử lý thực chất.

WHY/HOW

Việt Nam từ trước đến nay nằm trong danh sách theo dõi nhưng chưa bị cáo buộc chính thức. Trong bối cảnh thuế đối ứng, có ý kiến đề xuất phá giá VND để bù áp lực thuế, nhưng các chuyên gia phản đối vì hai lý do:

  • Phá giá VND ít làm tăng xuất khẩu (xem Phá giá nội tệ thúc đẩy xuất khẩu) do cấu trúc FDI nhập-xuất song hành.
  • Phá giá một cái ngay lập tức cho Mỹ cơ sở cáo buộc thao túng tiền tệ, làm tăng xuất siêu sang Mỹ - đi ngược mong muốn của cả hai nước và có thể khiến đàm phán thuế xấu đi.

Trung Quốc khác: do đối đầu trực diện với Mỹ nên đã hạ lãi suất và điều chỉnh hạ giá CNY một phần để hỗ trợ xuất khẩu. Việt Nam chọn cách “đàm thoại, đối thoại” nên kiên định ổn định tỷ giá (NHNN giữ chính sách ổn định; dự báo VND mất giá chỉ 3-4% năm 2025).

Notes

  • 2025-04

    • Tiêu chí cáo buộc của Mỹ thiên về thặng dư thương mại song phương, do đó nước xuất siêu lớn sang Mỹ (như Việt Nam) dễ bị soi.
    • Hàng rào phi thuế khác mà Mỹ coi là rào cản thương mại còn gồm cả thuế VAT đánh chồng lên hàng nhập từ Mỹ.

  • 2020-12

    • Mỹ dán nhãn Việt Nam và Thụy Sĩ là thao túng tiền tệ (16/12/2020)
    • Việt Nam vi phạm cả 3 tiêu chí: thặng dư TM song phương 65 tỷ USD, tài khoản vãng lai 4,6% GDP (15,6 tỷ USD), mua ròng ngoại tệ 5,1% GDP (16,8 tỷ USD)
    • Đạo luật 1988 vốn nhắm vào Trung Quốc nhưng Việt Nam vô tình rơi vào do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung
    • Hệ quả: doanh nghiệp nước bị dán nhãn có thể bị loại khỏi hợp đồng chính phủ Mỹ, hàng hóa bị áp thuế chống phá giá

Backlinks