Key takeaway

Bancassurance là mô hình ngân hàng làm kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm; khi không được kiểm soát chặt, nhân viên ngân hàng gắn bảo hiểm vào điều kiện cấp tín dụng, gây bức xúc xã hội và làm méo mó thị trường bảo hiểm.

WHAT

Bancassurance (bank + assurance) là hoạt động hợp tác giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm, trong đó ngân hàng dùng mạng lưới chi nhánh và cơ sở khách hàng để bán sản phẩm bảo hiểm. Ngân hàng hưởng hoa hồng; công ty bảo hiểm tiếp cận khách hàng rộng hơn. Mô hình phổ biến ở nhiều nước và về bản chất không sai, nhưng dễ lạm dụng khi nhân viên tín dụng gắn bảo hiểm như điều kiện bắt buộc để được giải ngân vay.

WHY/HOW

Vấn đề phát sinh khi quyền lực thông tin bất cân xứng: khách hàng vay vốn phụ thuộc vào phán quyết của ngân viên, nên dễ bị ép mua bảo hiểm để được giải ngân nhanh. Điều này vi phạm nguyên tắc tự nguyện của hợp đồng bảo hiểm và gây thiệt hại tài chính cho người vay. Luật TCTD sửa đổi 2024 đưa ra các quy định cụ thể để tách biệt hoạt động tín dụng và bán bảo hiểm, ngăn ngân hàng dùng tín dụng làm đòn bẩy ép bán bảo hiểm.

Notes

  • 2024-01

    • Luật TCTD sửa đổi 2024 quy định cụ thể về hoạt động liên kết bán bảo hiểm của tổ chức tín dụng
    • Vấn đề ép khách hàng mua bảo hiểm khi vay vốn gây tranh cãi rộng trong xã hội Việt Nam giai đoạn 2022-2023
  • 2023-11

    • TCB 2022-2023: thu nhập ngoài lãi (trong đó có bancassurance) chiếm tỷ trọng cao nhất nhóm ngân hàng tư nhân; chiến lược 2021-2025 đặt mục tiêu >30% TOI từ phí - bancassurance là cấu phần quan trọng
    • Bancassurance suy giảm 2023 do scandal ép mua bảo hiểm lan rộng là rủi ro trực tiếp với mô hình doanh thu TCB phụ thuộc nhiều vào phí dịch vụ
  • 2022-03

    • VPBank và AIA Việt Nam gia hạn hợp đồng Bancassurance độc quyền từ 15 năm lên 19 năm (ký lần đầu 2017)
    • VPBank đứng thứ 3 toàn thị trường về doanh số bán bảo hiểm nhân thọ; triển khai tại hơn 250 chi nhánh
    • Hợp đồng Bancassurance thường độc quyền dài hạn 10-20 năm để đổi lấy cam kết mạnh từ phía ngân hàng
  • 2021-02

    • Techcombank dẫn đầu tỷ trọng bancassurance trong tổng thu nhập (cao nhất 9 ngân hàng phân tích năm 2020)
    • Vietcombank: thu nhập bảo hiểm ~1.900 tỷ, chiếm ~10% lãi trước thuế (~20.000 tỷ) - chưa mạnh
    • Thông tư mới năm 2021 hạn chế bán bảo hiểm kèm sản phẩm cho khách cá nhân - rủi ro thu nhập năm sau