Key takeaway
Chi ngân sách nhà nước gồm hai phần lớn: chi thường xuyên (nuôi bộ máy, lương công chức, an sinh) và chi đầu tư phát triển (đầu tư công). Đầu tư công thường chỉ chiếm 25-30% tổng chi, phần còn lại là chi thường xuyên - nhưng hầu hết thảo luận về chính sách tài khóa chỉ chú ý đến đầu tư công.
WHAT
Cơ cấu chi ngân sách Việt Nam gồm bốn phần:
- Chi thường xuyên: lương cán bộ công chức, chi phí vận hành bộ máy nhà nước, an sinh xã hội, trợ cấp - chiếm tỷ trọng lớn nhất
- Chi đầu tư phát triển: đầu tư công vào hạ tầng, cơ sở vật chất - thường ~25-30% tổng chi
- Dự phòng: dùng khi có biến động bất thường
- Kết chuyển năm sau: phần không sử dụng hết trong năm
Trong chính sách tài khóa mở rộng (nghịch chu kỳ), cả hai kênh (tăng chi thường xuyên VÀ tăng đầu tư công) đều được sử dụng để bơm tiền vào nền kinh tế.
WHY/HOW
Tại sao cần phân biệt:
- Tốc độ tác động khác nhau: chi thường xuyên (tăng lương) tác động ngay vào túi người tiêu dùng; đầu tư công tác động qua chuỗi cung ứng xây dựng, chậm hơn
- Tính chất khác nhau: chi thường xuyên là cam kết dài hạn (khó cắt giảm); đầu tư công linh hoạt hơn (có thể giãn tiến độ)
- Hiệu quả nhân vốn khác nhau: đầu tư công tạo tài sản công, tăng năng lực sản xuất dài hạn; chi thường xuyên chủ yếu kích cầu ngắn hạn
Nhà đầu tư cần nhìn toàn bộ cơ cấu chi thay vì chỉ theo dõi giải ngân đầu tư công để đánh giá đúng mức độ kích thích tài khóa.
Related
Notes
- 2024-07
- Năm 2023: giải ngân đầu tư công ~700.000 tỷ, chỉ chiếm ~25-28% tổng chi ngân sách
- Đến tháng 7/2024: mới giải ngân được ~30% kế hoạch đầu tư công cả năm
- Đợt tăng lương 1/7/2024 bơm thêm chi thường xuyên lớn - bù đắp cho giải ngân đầu tư công chậm