Chỉ số lagging

4 min read

Key takeaway

CPI, GDP và các chỉ số kinh tế vĩ mô thường là lagging indicators - chúng xác nhận lại tình trạng nền kinh tế đã xảy ra chứ không dự báo tương lai, nên Fed phải hành động trước khi chỉ số chạm mục tiêu.

WHAT

Hệ thống chỉ số kinh tế chia ba nhóm: (1) Leading indicator - dự báo trước (vd PMI, lệnh đặt hàng); (2) Coincident indicator - phản ánh đồng thời (vd sản xuất công nghiệp); (3) Lagging indicator - xác nhận sau (vd CPI, GDP, tỷ lệ thất nghiệp). CPI là chỉ số chậm điển hình: nó đo mức giá đã xảy ra trong tháng/quý qua, không phản ánh giá tương lai.

Lagging indicator (chỉ số trễ/chỉ số xác nhận) là chỉ số kinh tế phản ánh tình trạng của nền kinh tế sau khi nó đã xảy ra - thường trễ vài tuần đến vài tháng. Ngược với leading indicator (dự báo trước), lagging indicator dùng để xác nhận xu hướng đã hình thành.

Các lagging indicator phổ biến:

  • CPI (lạm phát): phản ánh biến động giá đã xảy ra
  • GDP: đo tăng trưởng của quý vừa qua
  • Tỷ lệ thất nghiệp: tăng sau khi kinh tế đã suy yếu
  • Lợi nhuận doanh nghiệp: kết quả của hoạt động đã diễn ra

WHY/HOW

Tương tự bệnh nhân: leading indicator là hắt hơi sổ mũi (dấu hiệu sớm); coincident là người mệt mỏi đau nhức; lagging là đến bác sĩ xác nhận bệnh và kê đơn. Vì CPI là lagging, NHTW (bác sĩ) không thể chờ CPI xác nhận mới hành động - phải dựa vào leading indicators để điều chỉnh chính sách tiền tệ và tài khóa sớm hơn.

Vì lagging indicator xác nhận quá khứ, NHTW như Fed không thể chờ CPI chạm đúng mục tiêu 2% rồi mới hạ lãi suất - nếu làm vậy sẽ hành động quá muộn và gây suy thoái thị trường lao động. Fed phải dựa vào kết hợp lagging (CPI, GDP) và leading/coincident indicators (thị trường lao động, PMI, dữ liệu tiêu dùng) để quyết định thời điểm điều chỉnh chính sách. Powell từng phát biểu: Fed có thể hạ lãi suất trước khi CPI chạm 2%.

Notes

  • 2024-07

    • Jerome Powell xác nhận Fed có thể hạ lãi suất trước khi CPI đạt đúng 2%
    • Tỷ lệ thất nghiệp Mỹ tăng 4 tháng liên tiếp tính đến tháng 7/2024 - tín hiệu thị trường lao động yếu đi
    • Xác suất thị trường đặt cược Fed hạ lãi suất tháng 9/2024: 86,4%

  • 2023-08

    • Ví dụ chỉ báo trễ (CFA): thời gian thất nghiệp trung bình, tỷ lệ tồn kho/doanh thu, thay đổi chi phí lao động, GDP, lạm phát, lãi suất huy động trung bình, dư nợ cho vay thương mại, dư nợ tín dụng tiêu dùng/thu nhập
    • Tại Việt Nam: GDP, CPI, lãi suất huy động trung bình là các chỉ báo trễ chính
    • GDP và lạm phát là lagging - xác nhận chu kỳ kinh tế sau khi thay đổi đã diễn ra

  • 2023-03

    • GDP quý 1/2023 (3,32%) và CPI tháng 3 (3,35%) là chỉ số xác nhận - phản ánh tình trạng đã xảy ra trong quý
    • Lãi suất liên ngân hàng qua đêm giảm từ >6% xuống 1% là leading indicator cho thấy thanh khoản đã cải thiện trước khi GDP phục hồi

  • 2023-01

    • CPI Việt Nam 2022 = 3,15% là chỉ số xác nhận - phản ánh mức giá đã xảy ra cả năm 2022
    • Chính sách tiền tệ (lãi suất) và tài khóa (thuế xăng) là ‘liều thuốc’ được kê sau khi CPI xác nhận xu hướng

  • 2021-08

    • CPI 7 tháng 2021 = 1,64% (đẹp, lagging) nhưng PMI = 45 (xấu, leading) - chênh lệch này cảnh báo CPI sắp tới sẽ xấu hơn
    • Xuất khẩu nửa đầu tháng 7/2021 âm 13,9% là coincident indicator cho thấy sản xuất đang xấu; CPI tháng 7 chưa phản ánh hết vì chuỗi đứt gãy xảy ra cuối tháng 7
    • Leading indicator như PMI thay đổi trước GDP 2-4 tuần; nhà đầu tư theo dõi PMI để dự báo lợi nhuận doanh nghiệp trước khi số GDP xấu được công bố

Backlinks