Key takeaway

Khoản ‘cho vay bên liên quan’ lớn trên BCĐKT cho thấy công ty đang dùng tiền mặt để tài trợ cho các công ty khác trong tập đoàn - làm giảm dư tiền thực tế của công ty mẹ dù lợi nhuận cao.

WHAT

Khi một công ty trong tập đoàn tạo ra lợi nhuận và dòng tiền lớn, công ty mẹ thường điều phối nguồn vốn bằng cách cho các công ty con/liên kết vay ngắn hạn hoặc dài hạn. Khoản này hiện trên BCĐKT như ‘phải thu cho vay ngắn hạn - bên liên quan’ hoặc ‘cho vay dài hạn - bên liên quan’, làm dư tiền mặt giảm nhưng tổng tài sản không đổi.

WHY/HOW

Tác động phân tích: (1) dư tiền mặt thấp không có nghĩa là công ty thiếu vốn - tiền có thể đang ở dạng cho vay nội bộ; (2) cần đánh giá khả năng thu hồi và lãi suất của các khoản này; (3) nếu công ty được vay không có khả năng trả, đây là rủi ro tiềm ẩn. Nhận biết: so sánh biến động dư tiền với biến động khoản phải thu cho vay bên liên quan trên LCTT.

Notes

  • 2025-10

    • VIC: bán VinFast (Novatech) cho chủ tịch 1,6 tỷ USD, nhưng tiền thu về được đặt cọc đầu tư tại công ty khác ngay - đây là vòng vốn nội bộ; tiền trên sổ sách nhưng không tự do về tập đoàn
  • 2023-11

    • DLG: tập đoàn đa ngành thường phát sinh cho vay nội bộ lớn giữa công ty mẹ và các công ty con vận tải - năng lượng - BĐS; khi mảng con thua lỗ, khoản cho vay trở thành khó đòi và bào mòn bảng cân đối của công ty mẹ
  • 2023-09

    • HAG 2020: cho bên liên quan vay hơn 4.000 tỷ đồng, ghi nhận lãi vay vào khoản phải thu (cả ngắn và dài hạn) nhưng lãi bị tồn từ năm trước - không có ý nghĩa kinh tế vì bên vay là liên quan và không trả được
    • Với khoản vay bên liên quan tại HAG: đều được xếp loại khó đòi và phải trích ‘dự phòng phải thu về cho vay khó đòi’ với tỷ lệ rất cao
    • Nguyên tắc kiểm tra: khoản cho vay bên liên quan cần có lãi và phải được thu hồi thực tế; nếu không thu được lãi hoặc lãi cứ tích lũy qua nhiều năm không thu - đây là tín hiệu khoản vay không có bản chất thương mại thực
  • 2020-04

    • VHM Q1/2020: cho vay Vinpearl, VinSmart, Vin Phát tổng cộng ~7.800 tỷ (2019); một phần lý giải vì sao dư tiền của VHM từ 13.000 tỷ (cuối 2019) giảm về 4.439 tỷ (31/3/2020) dù lợi nhuận lớn