Cơ chế tỷ giá Trung tâm

4 min read

Key takeaway

Từ 2016 NHNN Việt Nam áp dụng tỷ giá Trung tâm tính hàng ngày dựa trên 3 trụ cột: thị trường liên ngân hàng, rổ 8 đồng tiền đối tác thương mại, và cân đối vĩ mô - giúp tỷ giá linh hoạt hơn thay vì nhảy cóc như cơ chế cũ.

WHAT

Tỷ giá Trung tâm là tỷ giá tham chiếu NHNN công bố mỗi ngày, từ đó các ngân hàng thương mại được phép giao dịch trong biên độ +-3%. Khác với chế độ cố định trước đây, cơ chế này cho phép tỷ giá dịch chuyển từng bước (crawling peg) theo thị trường.

WHY/HOW

Ba trụ cột tính tỷ giá Trung tâm: (1) tỷ giá giao dịch thực tế trên thị trường liên ngân hàng, (2) biến động rổ 8 đồng tiền của các đối tác thương mại lớn (USD, EUR, CNY, JPY, SGD, KRW, TWD, THB), (3) các cân đối vĩ mô tiền tệ phù hợp với chính sách tiền tệ. Cơ chế này thay thế kiểu cố định cứng nhắc trước 2016 - khi tỷ giá chạm trần cả thị trường đóng băng chờ NHNN phá giá đột ngột.

Cải cách quản trị: trước 2014, vụ quản lý ngoại hối quyết định tỷ giá - cố định ~2%/năm có thể dự đoán trước, tạo điều kiện cho carry trade một chiều (gửi VND ăn lãi suất cao, bán USD trước). Từ 2014, Quyết định số 1 chuyển thẩm quyền sang vụ chính sách tiền tệ, linh hoạt theo thị trường. Kết quả: dự trữ ngoại hối tăng mạnh từ 30 tỷ (2015) lên 100 tỷ USD (2020), VND ổn định hơn, giảm carry trade một chiều. Cơ chế học từ Trung Quốc áp dụng năm 2015.

  • Bộ ba bất khả thi tỷ giá - lãi suất - cung tiền
  • Mất giá đồng tiền

Notes

  • 2023-08

    • Lịch sử cơ chế VN: trước 2016 cố định nhảy cóc (ví dụ: 11.000 VND/USD từ 1994-1996, nhảy lên 14.000 giai đoạn 97-98 do khủng hoảng châu Á); từ 2016 chuyển sang tỷ giá trung tâm linh hoạt hàng ngày
    • NHNN can thiệp hai chiều: mua ngoại tệ (khi tỷ giá giảm/VND tăng giá quá mức - tích lũy dự trữ, bơm VND ra); bán ngoại tệ (khi tỷ giá tăng/VND mất giá quá nhanh - hút VND về, hỗ trợ tỷ giá)
    • Cơ chế neo trườn (crawling peg) cho phép VND mất giá từ từ theo xu hướng lạm phát chênh lệch VN-Mỹ, tránh cú sốc phá giá đột ngột
    • Tín hiệu thực chiến từ biểu đồ tỷ giá: tỷ giá chạm mốc bán ra của NHNN (trần) = phòng thủ (giảm rủi ro danh mục); tỷ giá chạm mốc mua vào của NHNN (sàn) = tấn công (tăng rủi ro).
    • Tỷ giá NHTM và tỷ giá tự do đều cần theo dõi song song để nhận biết sớm áp lực can thiệp.

  • 2022-09

    • NHNN duy trì biên độ +-3% quanh tỷ giá Trung tâm; tháng 9/2022 tỷ giá liên ngân hàng vượt 24.000 VND/USD
    • Trước 2016: tỷ giá cố định nhảy cóc (vd 11.000 VND/USD giai đoạn 94-96, lên 14.000 giai đoạn 97-98); từ 2016 dịch chuyển mượt mà hơn

  • 2020-12

    • Cơ chế tỷ giá trung tâm được đánh giá thành công: VND ổn định ở 23.200 VND/USD cả năm 2020 (trừ đợt COVID-19 tháng 4)
    • Vụ chính sách tiền tệ thay vụ quản lý ngoại hối điều hành tỷ giá từ Quyết định số 1 (2014)
    • Tân thống đốc NHNN (2021) từng phụ trách vụ chính sách tiền tệ - kỳ vọng tiếp tục đổi mới

Backlinks