Key takeaway

Các nhà máy điện than Việt Nam bán toàn bộ sản lượng cho EVN theo hợp đồng PPA dài hạn với giá điện liên động giá than đầu vào, có độ trễ vài quý - tạo ra doanh thu ổn định nhưng biên lợi nhuận phụ thuộc vào hiệu suất vận hành nội bộ nhiều hơn giá thị trường.

WHAT

Power Purchase Agreement (PPA) là hợp đồng dài hạn giữa nhà máy điện than và EVN (qua công ty mua bán điện), trong đó EVN mua toàn bộ sản lượng điện với giá được xác định theo cơ chế công thức liên kết giá than đầu vào. Đặc điểm ngành điện than Việt Nam: cả đầu vào (than từ Vinacomin/Đông Bắc) lẫn đầu ra (điện bán cho EVN) đều qua tổng công ty nhà nước - tạo mô hình kinh doanh ít cạnh tranh nhưng phụ thuộc phân bổ của nhà nước.

WHY/HOW

Khi giá than thị trường tăng, giá điện PPA được điều chỉnh tăng theo nhưng có độ trễ vài quý do cần đàm phán lại hợp đồng. Ngược lại khi than giảm, giá điện cũng giảm theo. Hệ quả: (1) biên lợi nhuận giữa doanh nghiệp điện than cùng ngành chủ yếu khác nhau do hiệu suất vận hành, năng lực đàm phán than đầu vào, chi phí vận chuyển - không phải do giá bán điện; (2) ngành điện than thuộc an ninh năng lượng quốc gia nên có hỗ trợ tránh thua lỗ kéo dài; (3) doanh nghiệp nào đàm phán được nguồn than tốt, đủ dự trữ thì lợi nhuận cao hơn nhóm.

Notes

  • 2024-04

    • EVN chuyển giao sản lượng từ chu kỳ năm sang tháng từ 2024 - tạo bất ổn trong lập kế hoạch vận hành cho nhà máy (sản lượng giao không khớp thủy văn thực tế)
    • Dòng tiền EVN yếu kéo dài: các nhà máy thủy điện chịu phải thu lớn từ EVN nhiều năm; ảnh hưởng nặng hơn với nhà máy còn đang trả nợ vay đầu tư
  • 2023-12

    • Q3/2023 doanh thu QTP giảm: một phần do giá than giảm kéo giá điện PPA giảm theo (độ trễ vài quý), một phần do lịch đại tu
    • Giá điện bán lẻ EVN tăng 7,7% năm 2023 chưa phản ánh ngay vào giá PPA nhà máy - cần vài quý để điều chỉnh hợp đồng
    • Điện khí LNG giá gấp 3 lần điện than (2023) - hạn chế khả năng thay thế điện than trong ngắn-trung hạn
    • QTP mua than từ Vinacomin + Đông Bắc + nhập khẩu Indo/Úc; lợi thế vị trí gần mỏ Hòn Gai giảm chi phí vận chuyển