Khoản phải thu bên liên quan như tín hiệu chất lượng lợi nhuận

3 min read

Key takeaway

Khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh, đặc biệt từ các bên liên quan và không có thuyết minh chi tiết (trong báo cáo chưa kiểm toán), là dấu hiệu cảnh báo doanh nghiệp có thể đang dùng các giao dịch nội bộ để làm đẹp số liệu lợi nhuận trên sổ sách.

WHAT

Khoản phải thu ngắn hạn/dài hạn từ khách hàng và bên liên quan là tiền doanh nghiệp đã ghi nhận doanh thu/thu nhập nhưng chưa thực thu. Khi khoản này tăng mạnh đồng thời với các giao dịch tài chính nội bộ tăng cao (ví dụ chuyển nhượng hợp đồng vay, hợp đồng sale-and-leaseback giữa các công ty trong cùng tập đoàn), đó có thể là cách ghi nhận thu nhập ‘trên giấy’ chưa có tiền thật về.

WHY/HOW

Trong BCTC quý chưa kiểm toán, doanh nghiệp thường không thuyết minh chi tiết cấu phần khoản phải thu, khiến nhà đầu tư khó xác định bản chất. Khi thấy khoản phải thu tăng đột biến cùng lúc với thu nhập từ hoạt động tài chính tăng mạnh (cùng kỳ lỗ hoạt động kinh doanh nặng), cần đặt câu hỏi: tiền này có bao giờ thu về thật không, hay chỉ là bút toán giữa các công ty liên quan để giảm lỗ hợp nhất. Đối chiếu với báo cáo lưu chuyển tiền tệ (dòng tiền kinh doanh có tương ứng tăng theo không) giúp kiểm tra giả thuyết này.

Notes

  • 2023-11

    • DIG Corp: Thiên Tân ký hợp đồng, chuyển 1.200 tỷ vào khoản phải thu dài hạn sau khi liên tục nhận cp giá ưu đãi - khoản phải thu lớn từ bên đã hưởng lợi từ phát hành riêng lẻ là dấu hiệu tiền khó thu hồi thực tế

  • 2023-09

    • Case JVC: sau giao dịch vòng 460 tỷ, trên BCTC xuất hiện khoản phải thu dạng ‘trả trước người bán’ và ‘tạm ứng hợp đồng’ từ JVC cho các SPE (Triết Tôn Tiên/Hướng Đông) - đây là dấu vết kế toán duy nhất còn lại của giao dịch vòng
    • Cơ chế: SPE nhận tiền tạm ứng từ JVC (có hợp đồng giả kèm theo), dùng tiền đó trả nợ vay ngân hàng VTB - khoản phải thu này không bao giờ được thu hồi thực tế
    • Khoản phải thu dạng này bị triệt tiêu kỳ sau bằng trích lập dự phòng 100%, không thể đảo ngược được, làm lộ bản chất gian lận khi kiểm toán kiểm tra ngược về kỳ trước

  • 2020-11

    • VJC quý 3/2020: khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh so với đầu năm và so với 30/6/2020, phần lớn là phải thu bên liên quan (liên quan đến giao dịch chuyển nhượng hợp đồng vay/sale-and-leaseback), không được thuyết minh chi tiết trong báo cáo chưa kiểm toán; khoản đóng góp quỹ bảo dưỡng máy bay tương lai cũng tăng
    • HVN cùng kỳ lại GIẢM khoản phải thu ngắn hạn và dài hạn (từ ~8.000 tỷ xuống ~3.600 tỷ), bù đắp lỗ bằng vay nợ ngắn hạn tăng mạnh (vay lớn từ Vietcombank) - xu hướng hoàn toàn ngược với VJC

Backlinks