Khủng hoảng kinh tế

2 min read

Key takeaway

Khủng hoảng kinh tế diễn ra theo nhiều giai đoạn: manh nha (asset bubble), bùng phát (trigger event), lan rộng (domino sang ngành thực), và hệ lụy trễ (phá sản doanh nghiệp xuất hiện nhiều tháng sau khi thị trường đã phục hồi).

WHAT

Sự co lại nghiêm trọng của hoạt động kinh tế, thường đo bằng GDP giảm liên tiếp 2 quý. Khủng hoảng tài chính (financial crisis) khởi phát từ hệ thống tài chính, khủng hoảng kinh tế thực (real economy) theo sau với độ trễ.

WHY/HOW

Cơ chế lan truyền: (1) Bong bóng tài sản vỡ → (2) Mất thanh khoản tổ chức tài chính → (3) Tín dụng co lại, doanh nghiệp thiếu vốn → (4) Sa thải, thu nhập giảm → (5) Cầu tiêu dùng sụp đổ → (6) Doanh nghiệp phá sản làn 2 (thường 6-12 tháng sau trigger). Cú sốc cung (đứt gãy chuỗi cung ứng như COVID-2020) làm khủng hoảng nghiêm trọng hơn vì tác động cả hai chiều.

Notes

  • 2024-08

    • Khủng hoảng là mức độ nặng hơn suy thoái; 3 lần lớn: 1930, 2001, 2008
    • 2020 chỉ là suy thoái ngắn hạn (không phải khủng hoảng)
    • Trong khủng hoảng 2008 và 2020: tăng trưởng tiêu dùng âm mạnh (-4,6% và -9,6%) dù Fed hạ lãi

  • 2020-03

    • Case study 2008: Housing Price Index Mỹ đạt đỉnh giữa 2007 (manh nha) → Lehman Brothers phá sản 15/9/2008 (trigger) → GM và Chrysler phá sản 1/6/2009 (hệ lụy ngành sản xuất, 9 tháng sau trigger)
    • 2020 khác 2008: cú sốc kép cả cung (đứt gãy chuỗi cung ứng Trung Quốc) lẫn cầu (tiêu dùng sụt giảm do dịch); IMF, Morgan Stanley, Goldman Sachs đều đánh giá nghiêm trọng hơn 2008

Backlinks