Kiểm soát ngoại hối

4 min read

Key takeaway

Kiểm soát ngoại hối là chính sách của quốc gia đang phát triển để bảo vệ dự trữ ngoại tệ và ổn định tỷ giá, thường gây khó khăn cho việc chuyển vốn ra nước ngoài.

WHAT

Kiểm soát ngoại hối (foreign exchange/capital controls) là hệ thống quy định của nhà nước hạn chế giao dịch ngoại tệ - mua bán, chuyển tiền, đầu tư ra nước ngoài. Phân biệt: kiểm soát tài khoản vãng lai (thương mại) vs kiểm soát tài khoản vốn (đầu tư tài chính).

WHY/HOW

Các nước đang phát triển cần thu hút vốn ngoại tệ để phát triển, đồng thời ngăn dòng vốn tháo chạy đột ngột gây mất ổn định tỷ giá. Gửi tiền về nước dễ (khuyến khích kiều hối/remittance), còn chuyển tiền ra nước ngoài bị kiểm soát chặt. Điều kiện nâng hạng thị trường (từ frontier lên emerging) thường bao gồm nới lỏng kiểm soát vốn.

Tại Việt Nam, cơ chế kiểm soát ngoại hối gồm: (1) giới hạn trạng thái ngoại tệ của NHTM (hiện 20% vốn cấp 1); (2) yêu cầu nhà xuất khẩu/nhập khẩu giao dịch qua hệ thống ngân hàng; (3) chính sách chống đô la hóa (hạn chế lãi suất tiền gửi USD). Thông tư 2015 yêu cầu toàn bộ giao dịch ngoại tệ của xuất-nhập khẩu qua tổ chức tín dụng. Cơ chế này dẫn đến toàn bộ luồng ngoại tệ doanh nghiệp chảy vào NHTM rồi về NHTW - là nguyên nhân kỹ thuật khiến VN vi phạm tiêu chí thao túng tiền tệ (can thiệp một chiều).

Notes

  • 2023-04

    • Việt Nam kiểm soát chặt dòng vốn ra nước ngoài - gửi tiền về VN dễ, chuyển ra khỏi VN khó
    • Kế hoạch nâng hạng thị trường Việt Nam lên emerging market đến 2025 liên quan đến nới lỏng kiểm soát tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong một số ngành, không chỉ kiểm soát tỷ giá

  • 2022-06

    • Ruble tăng 2,7% lên cao nhất 7 năm vs USD vào 29/6/2022 nhờ kiểm soát vốn + nhu cầu USD yếu do nhập khẩu giảm mạnh sau trừng phạt

  • 2022-03

    • Nga ban lệnh cấm ngân hàng bán ngoại tệ cho dân từ 9/3-9/9/2022 (6 tháng) để đối phó trừng phạt phương Tây sau xâm lược Ukraine; dân được đổi ngoại tệ sang Ruble nhưng không mua ngoại tệ
    • Rút tiền mặt ngoại tệ từ tài khoản ngân hàng Nga bị giới hạn 10.000 USD đến 9/9/2022
    • Ruble xuống mức thấp nhất lịch sử vào 7/3/2022 sau loạt trừng phạt phương Tây vào NHTW Nga

  • 2020-12

    • Đề xuất nới lỏng quy định chống đô la hóa tại VN (lãi suất USD đang gần 0%, ít rủi ro tái đô la hóa)
    • Tăng trạng thái ngoại tệ NHTM thêm ~10% vốn cấp 1 sẽ giữ lại ~2,5 tỷ USD trong hệ thống NHTM, giảm dòng chảy về NHTW
    • Can thiệp một chiều (chỉ mua ròng) từ tháng 6/2019 đến tháng 6/2020 là nguyên nhân trực tiếp VN vi phạm tiêu chí thao túng tiền tệ
    • Thông tư 2015 yêu cầu toàn bộ giao dịch ngoại tệ của xuất-nhập khẩu qua tổ chức tín dụng - cơ chế kỹ thuật khiến ngoại tệ dồn về NHTW

Backlinks