Tỷ giá hối đoái

5 min read

Key takeaway

Tỷ giá hối đoái là biến số vĩ mô trung tâm: mất giá nội tệ kích thích xuất khẩu/GDP nhưng đồng thời đẩy lạm phát lên qua chi phí nhập khẩu tăng.

WHAT

Tỷ giá hối đoái là mức giá trao đổi giữa hai đồng tiền. Có hai phương pháp yết giá: trực tiếp (bao nhiêu nội tệ = 1 ngoại tệ, ví dụ VND/USD) và gián tiếp. Với phương pháp trực tiếp, tỷ giá tăng = nội tệ mất giá. Cần phân biệt “tỷ giá tăng” với “giá trị đồng tiền tăng” để tránh nhầm lẫn.

WHY/HOW

Tỷ giá tác động trực tiếp đến hai biến số vĩ mô lớn nhất - GDP và lạm phát - thông qua kênh xuất nhập khẩu. Nội tệ mất giá: hàng xuất khẩu rẻ hơn tính theo ngoại tệ → cầu xuất khẩu tăng → sản xuất tăng → GDP tăng; đồng thời hàng nhập khẩu đắt hơn tính theo nội tệ → chi phí sản xuất tăng → lạm phát tăng. Ngân hàng trung ương dùng tỷ giá như công cụ điều tiết kinh tế bên cạnh lãi suất.

Hai yếu tố chính xác định tỷ giá: (1) Cán cân thanh toán tổng thể - khi xuất siêu và FDI vào nhiều, cung ngoại tệ dư thừa, VND tăng giá; (2) Chênh lệch lãi suất - lãi suất VND cao hơn USD thúc đẩy bán USD giữ VND, tạo áp lực VND tăng giá. NHNN can thiệp qua biên độ mua/bán chính thức; khi tỷ giá thị trường tiệm cận mức mua của NHNN thì NHNN tích lũy dự trữ trở lại.

Notes

  • 2023-08

    • Tỷ giá hiệu lực danh nghĩa (NEER) đo giá trị đồng tiền so với rổ đồng tiền đối tác theo tỷ trọng thương mại; REER (tỷ giá hiệu lực thực) điều chỉnh thêm chênh lệch lạm phát - REER phản ánh sức cạnh tranh thực sự của hàng xuất khẩu
    • DXY là chỉ số sức mạnh USD so với rổ 6 đồng tiền lớn; tỷ giá Trung tâm là tỷ giá tham chiếu NHNN công bố hàng ngày cho VND/USD
    • Yết giá trực tiếp: 1 USD = 25.000 VND (tỷ giá tăng = nội tệ mất giá); yết giá gián tiếp: 1 VND = 0,00004 USD (ít dùng tại VN)
    • VND yếu (tỷ giá tăng) giúp xuất khẩu cạnh tranh hơn nhưng đẩy chi phí nhập khẩu lên, gây lạm phát
    • NHNN điều hành theo cơ chế neo trườn biên độ +-5% quanh tỷ giá trung tâm (từ 10/2022)
    • Tỷ giá trung tâm xác định dựa trên 3 trụ cột: lãi suất liên ngân hàng, tỷ giá 8 đồng tiền quốc tế, các cân đối vĩ mô
    • 7/2023 tỷ giá trung tâm ~24k VND/USD, CP chấp nhận tăng để kích thích kinh tế xuất khẩu
    • Khi tỷ giá tăng: DN xuất khẩu (thủy sản, gỗ, đá) hưởng lợi; DN nhập khẩu và DN vay ngoại tệ (Vingroup, MSN, HPG) bất lợi
    • Thị trường tỷ giá: cú giật lâu mạnh = thiếu USD thật; giật rồi im = đầu cơ ngắn hạn

  • 2023-04

    • Ví dụ VND: tỷ giá từ 20.000 tăng lên 25.000 VND/USD → cùng 100.000 VND hàng xuất chỉ thu 4 USD (giảm từ 5 USD) → GDP giảm nếu VND tăng giá; ngược lại nhập khẩu xăng 1.000 USD chi 20 triệu → 25 triệu khi VND mất giá
    • Yên Nhật: tỷ giá USD/JPY tăng từ ~110 lên 150 (2022) nghĩa là yên mất giá, kích thích xuất khẩu Nhật

  • 2023-02

    • Tỷ giá USD/VND tháng 1/2023: ~23.606 (tỷ giá trung tâm) - ổn định, giảm áp lực so với giai đoạn cuối 2022
    • Fed tăng 0,25% (chậm lại từ mức 0,75%), tỷ giá USD/VND thậm chí giảm nhẹ - xác nhận xu hướng hạ nhiệt áp lực tỷ giá
    • Tỷ giá ổn định giúp NHNN có dư địa điều hành lãi suất linh hoạt hơn trong 2023
    • Q4/2022: tỷ giá tăng mạnh làm nhiều doanh nghiệp lớn bị lỗ vì vay ngoại tệ hoặc nguyên liệu nhập khẩu

  • 2023-01

    • Tỷ giá USD/VND đầu 2023 giảm (VND tăng giá) do cán cân thương mại dương và lãi suất VND cao cuối năm 2022
    • Thị trường tự do và liên ngân hàng tiệm cận mức NHNN có thể mua vào - tín hiệu NHNN bắt đầu tái tích lũy dự trữ
    • Kỳ vọng 2023: áp lực tỷ giá giảm so với 2022 nếu Fed giảm tốc tăng lãi suất

  • 2022-09

    • Tỷ giá USD/VND trên thị trường tự do tăng mạnh vượt tỷ giá ngân hàng; áp lực lớn lên NHNN trong tháng 9/2022
    • Nhà đầu tư nước ngoài trên TTCK Việt Nam: lãi 10% cổ phiếu nhưng trừ trượt tỷ giá còn ~3%, tạo động lực rút vốn khỏi thị trường mới nổi

  • 2021-08

    • VND lên giá nhẹ trong giai đoạn 2021 nhờ USD yếu toàn cầu và CNY mạnh, giảm áp lực lên tỷ giá
    • Dự báo cuối 2021: tỷ giá có thể biến động nhẹ (khoảng 2%) nhưng không đủ lớn để tác động tiêu cực đáng kể lên TTCK
    • Khối ngoại bán ròng CK VN nhưng không rút tiền ra - dòng tiền dự trữ vẫn ở lại, giảm áp lực tỷ giá

Backlinks