Key takeaway
Lý thuyết triển vọng của Kahneman & Tversky (Nobel Kinh tế) chứng minh con người đánh giá kết quả bằng lãi/lỗ so với điểm tham chiếu, không phải theo giá trị tuyệt đối - và phản ứng với lỗ mạnh hơn lãi.
WHAT
Prospect Theory (lý thuyết triển vọng) là mô hình mô tả cách con người thực sự ra quyết định dưới điều kiện rủi ro, thay thế mô hình lý thuyết hữu dụng kỳ vọng (expected utility). Hàm giá trị có dạng hình chữ S bất đối xứng: lồi ở phần lỗ (risk seeking), lõm ở phần lãi (risk averse), và độ dốc phần lỗ lớn hơn phần lãi cùng biên độ.
WHY/HOW
Hai đặc điểm chính: (1) Con người đánh giá kết quả theo lãi/lỗ so với điểm tham chiếu, không phải theo tài sản tuyệt đối. (2) Độ nhạy cảm giảm dần - lãi thêm từ 100 lên 200 triệu ít vui hơn lãi đầu tiên 100 triệu; lỗ thêm cũng ít đau hơn theo tỷ lệ. Kết hợp lại tạo ra hành vi: chốt lãi sớm, gồng lỗ lâu.
Related
Notes
- 2023-03
- Được trình bày qua biểu đồ hàm lợi ích (value function): trục tung = niềm vui/nỗi đau, trục hoành = lãi/lỗ
- Lãi 100 triệu vui ở mức X; lãi 200 triệu vui hơn X rất ít - nên xu hướng chốt lãi ở 100
- Lỗ 100 triệu buồn ở mức Y; lỗ 200 triệu buồn hơn Y rất nhiều - nên xu hướng gồng để tránh chốt lỗ