Key takeaway
Nỗi đau khi mất một khoản tiền lớn hơn nhiều niềm vui khi được cùng khoản tiền đó - khiến nhà đầu tư ra quyết định phi lý: chốt lãi quá sớm và gồng lỗ quá lâu.
WHAT
Loss aversion là thiên kiến tâm lý khiến con người cảm nhận nỗi đau của việc mất mát mạnh hơn (khoảng 2x) so với niềm vui của việc đạt được cùng giá trị. Trong đầu tư, điều này biểu hiện qua việc nhà đầu tư không thể chấp nhận lỗ về mặt tâm lý dù mức lỗ đó là hợp lý theo kế hoạch.
WHY/HOW
Khi đối mặt với lãi, nhà đầu tư trở nên ngại rủi ro (risk averse) - ưu tiên chốt lãi chắc chắn dù lãi chưa đạt kỳ vọng. Khi đối mặt với lỗ, nhà đầu tư lại tìm kiếm rủi ro (risk seeking) - tiếp tục gồng lỗ với hy vọng hồi phục thay vì cắt lỗ. Hệ quả: lãi ít, lỗ nhiều. Đây là nền tảng của lý thuyết triển vọng (Prospect Theory) của Kahneman & Tversky.
Related
Notes
- 2023-03
- Minh họa qua thí nghiệm: chọn chắc chắn 150k vs may rủi 100k/200k - đa số chọn 150k (tránh rủi ro khi có lãi); chọn chắc chắn mất 50k vs may rủi mất 0/100k - đa số chọn may rủi (tìm rủi ro khi đang lỗ)
- Tâm lý ‘khát nước’ (muốn gỡ lại) thường khiến nhà đầu tư thua thêm thay vì hồi phục