Lạm phát và lãi suất điều hành

3 min read

Key takeaway

Khi lạm phát có xu hướng tăng vượt ngưỡng mục tiêu, NHNN có thể buộc phải tăng lãi suất điều hành để neo kỳ vọng, kết thúc chu kỳ lãi suất thấp và tác động tiêu cực lên định giá cổ phiếu.

WHAT

Lãi suất điều hành là công cụ chính sách tiền tệ chủ chốt - NHNN điều chỉnh tăng/giảm để kiểm soát lạm phát, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng. Khi CPI vượt ngưỡng mục tiêu (4% đối với Việt Nam), NHNN thường có xu hướng thắt chặt tiền tệ. Môi trường lãi suất thấp (sau chu kỳ cắt giảm) tạo điều kiện tốt cho thị trường chứng khoán và bất động sản.

WHY/HOW

Cơ chế: lạm phát cao → NHNN tăng lãi suất điều hành → ngân hàng thương mại tăng lãi suất huy động và cho vay → chi phí vốn tăng → định giá cổ phiếu giảm (P/E co lại) → thị trường điều chỉnh. Ngược lại, khi lạm phát thấp → cắt lãi suất → thị trường tài sản được hưởng lợi. Chu kỳ thường kéo dài 6-18 tháng.

Khi tín dụng > huy động vốn (âm ~200.000 tỷ VND), ngân hàng thiếu thanh khoản phải đẩy lãi suất tiền gửi lên. Nguyên tắc định giá: tài sản = dòng tiền tương lai chiết khấu theo lãi suất; lãi suất tăng → P/E, P/B mục tiêu thấp hơn → cổ phiếu mất giá.

Notes

  • 2024-05

    • Lạm phát tháng 4/2024 ở mức 4,4% YoY; dự báo tháng 5-6/2024 có thể vượt 5%
    • Lãi suất đã chạm đáy vào tháng 3/2024; một số ngân hàng thương mại bắt đầu tăng lãi suất huy động từ tháng 5/2024
    • Khả năng NHNN điều chỉnh lãi suất điều hành phụ thuộc vào số liệu CPI tháng 5, 6/2024

  • 2023-07

    • Việt Nam 2008-2019: lạm phát đỉnh ~23% (2008) và ~18% (2011), lãi suất cho vay bình quân đi theo sát → tương quan thuận rõ; từ 2016-2019 cả 3 (lạm phát, lãi suất cho vay, lãi suất huy động) ổn định quanh 5-7%
    • Mục tiêu lạm phát: Việt Nam ~4%, Mỹ ~2%; đây là mức chính phủ cố ý duy trì để kích thích chi tiêu và tăng trưởng, không phải sự cố

  • 2022-10

    • Q4/2022: chênh lệch huy động - tín dụng âm ~200.000 tỷ VND (từ tháng 7/2022); một số thành viên lớn ngừng giao dịch liên ngân hàng → khan hiếm thanh khoản
    • Lãi suất tiền gửi một số NHTMCP lớn lên 8-9%; riêng 1 ngân hàng ra mức 9,5%/năm (kỳ hạn 36 tháng)
    • Lãi suất liên ngân hàng vượt 10%/năm - cao nhất từ 2012; có thời điểm qua 8% bình quân
    • Trái phiếu chính phủ 10 năm tăng từ 2% đầu năm lên >5%; trái phiếu doanh nghiệp phát hành sơ cấp vượt 10%/năm
    • Lạm phát mục tiêu 4%/năm 2022 là thách thức do VND mất giá và giá hàng hóa nhập khẩu tăng

Backlinks