Key takeaway
Lạm phát cao 2022 là hệ quả đồng thời của nhiều nhân tố: cầu phục hồi hậu COVID, gói hỗ trợ tài khóa lớn, gián đoạn chuỗi cung ứng, giá năng lượng/thực phẩm tăng do xung đột địa chính trị, và tiền tệ mất giá - không đơn thuần là lạm phát tiền tệ.
WHAT
Lạm phát toàn cầu 2022 đạt đỉnh trên 9% (cao nhất từ 1995), phản ánh sự hội tụ của nhiều lực đẩy giá cùng lúc. Phân loại: (1) lạm phát cầu kéo (demand-pull): nhu cầu phục hồi mạnh sau COVID cộng gói kích thích tài khóa khổng lồ; (2) lạm phát chi phí đẩy (cost-push): đứt gãy chuỗi cung ứng, thiếu hụt hàng hóa chủ chốt do xung đột địa chính trị đẩy giá năng lượng và thực phẩm; (3) lạm phát tiền lương (wage inflation): thị trường lao động thắt chặt; (4) lạm phát nhập khẩu: tiền tệ mất giá làm hàng nhập khẩu đắt hơn.
WHY/HOW
Khi nhiều nhân tố lạm phát cùng hoạt động, chính sách tiền tệ (tăng lãi suất) chỉ kiểm soát được phía cầu và kỳ vọng - không thể trực tiếp giải quyết đứt gãy cung. Điều này khiến NHTW phải tăng lãi suất rất mạnh để ‘bẻ gãy cầu’ đủ bù đắp áp lực cung, tạo rủi ro suy thoái cao. Khi lạm phát giảm, cần phân biệt: giảm do chính sách tiền tệ có hiệu lực hay do áp lực cung tự giải quyết (base effect, chuỗi cung ứng phục hồi) - hai kịch bản có hàm ý khác nhau cho lộ trình lãi suất.
Related
Notes
- 2023-01
- Lạm phát toàn cầu vượt 9% nửa cuối 2022 (cao nhất từ 1995); nhóm mới nổi gần 10% (cao nhất từ 2008), nhóm phát triển hơn 9% (cao nhất từ 1982)
- CPI Mỹ tháng 12/2022 tăng 6,5%, giảm mạnh từ đỉnh 9,1% tháng 6/2022; PCE lõi Q4 tăng 3,2% vs 4,8% Q3