Ngân sách nhà nước

3 min read

Key takeaway

Ngân sách nhà nước phản ánh sức khỏe tài chính của chính phủ - khi chi vượt thu sẽ dẫn đến thâm hụt và phải vay nợ công để bù đắp.

WHAT

Ngân sách nhà nước gồm 2 phần: Thu ngân sách (thu thường xuyên - thuế và lệ phí ngoài thuế, thu về vốn như tiền sử dụng đất bán nhà ở, viện trợ không hoàn lại) và Chi ngân sách (chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, dự phòng, chi kết chuyển năm sau). Khi thu < chi ⇒ thâm hụt ngân sách ⇒ nhà nước vay nợ công (tối đa 65% GDP) qua 3 kênh: trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính phủ đầu tư.

WHY/HOW

Thu thuế chiếm hơn 75% thu ngân sách nhà nước VN; trong đó thuế GTGT (VAT) chiếm hơn 30% cơ cấu thu thuế. Khi thâm hụt, chính phủ phát hành trái phiếu để vay; ngân hàng, quỹ đầu tư, tổ chức kinh tế là những tổ chức mua trái phiếu. Tỷ lệ tiền gửi của Kho Bạc: 3/4 gửi tại NHNN (SBV), 1/4 gửi tại 4 NHTM lớn kỳ hạn 1-3 tháng.

Notes

  • 2023-08
    • Phân loại thu NSNN: thu thường xuyên (thuế + lệ phí ngoài thuế) + thu về vốn (bán tài sản, tiền sử dụng đất) + viện trợ không hoàn lại
    • Chi NSNN: chi thường xuyên (lương, sự nghiệp) + chi đầu tư phát triển
    • Nợ công VN chia 3 cấu phần: (1) vay nợ chính phủ trực tiếp, (2) vay nợ chính phủ bảo lãnh, (3) vay nợ chính quyền địa phương - vay nợ nước ngoài ảnh hưởng tỷ giá và lãi suất trái phiếu
    • Chênh lệch lãi suất TPCP và VNINDEX là tín hiệu theo dõi: khi TPCP hấp dẫn hơn cổ phiếu, dòng tiền dịch chuyển sang trái phiếu
    • Tính cuối 2022: Kho Bạc tồn quỹ gần 1 triệu tỷ đồng (700k tỷ gửi NHNN, 270k tỷ gửi 4 NHTM lớn kỳ hạn 1-3 tháng)
    • Thu thuế > 75% thu NSNN; thuế GTGT/VAT > 30% cơ cấu thu thuế
    • Thâm hụt ngân sách: vay nợ công tối đa 65% GDP qua trái phiếu chính phủ
    1. Chính sách tiền tệ và Chính sách Tài khóa
  • Chính sách Tài khóa