Tác động Trung Quốc đến Việt Nam

7 min read

Key takeaway

Trung Quốc vừa là đối tác rủi ro (nhập siêu lớn, áp lực tỷ giá khi CNY mất giá) vừa là cơ hội (FDI tăng, xuất khẩu nông thủy sản/cao su tăng khi kinh tế TQ phục hồi). Ảnh hưởng lan truyền qua ba kênh: (1) xuất khẩu hàng hóa; (2) cạnh tranh thu hút FDI và dòng vốn chứng khoán quốc tế; (3) bài học chính sách (BĐS TQ xảy ra trước, VN thường đi sau 2-3 năm). Việt Nam cần tận dụng vị thế người đi sau và lợi thế địa chính trị.

WHAT

Quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc:

  • Việt Nam nhập siêu lớn từ Trung Quốc (nguyên liệu đầu vào sản xuất).
  • Việt Nam xuất siêu sang Mỹ và EU (sản phẩm gia công/sản xuất).
  • Trung Quốc là một trong những nhà đầu tư FDI lớn tại Việt Nam (đặc biệt sau chiến tranh thương mại Mỹ-Trung 2018).

WHY/HOW

Tác động tích cực khi kinh tế Trung Quốc phục hồi:

  • Xuất khẩu tăng: thủy sản, cao su, sơn, rau quả sang Trung Quốc.
  • Giá nguyên liệu toàn cầu tăng (thép, cao su) hưởng lợi các ngành xuất khẩu.
  • FDI Trung Quốc vào Việt Nam tăng - cả dịch chuyển sản xuất dài hạn lẫn quá cảnh ngắn hạn.

Rủi ro:

  • Nhân dân tệ mất giá (khi TQ hạ lãi suất): áp lực lên tỷ giá VND/USD do Việt Nam nhập siêu từ TQ.
  • Nếu kinh tế TQ tiếp tục yếu: nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam giảm, giá xuất khẩu nông sản bị ép.
  • Hàng TQ giá rẻ cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm Việt Nam ở thị trường trong nước và quốc tế.
  • Khi TQ hấp dẫn trở lại, quỹ ngoại phân bổ theo quy mô vốn hóa và thanh khoản có thể rút khỏi VN để vào TQ.

Bài học chiến lược cho Việt Nam:

  • Đi sau Trung Quốc ~10 năm về BĐS: khủng hoảng BĐS TQ bắt đầu 2019-2020, VN xảy ra 2022 - nếu TQ giải quyết được, VN có thể học theo và giải quyết vào 2025-2026.
  • Không copy mô hình sản xuất giá rẻ đã lỗi thời (bối cảnh toàn cầu hóa đảo ngược, chiến tranh thương mại).
  • Tập trung tăng năng suất lao động qua đổi mới sáng tạo, công nghệ, bán dẫn.

Notes

  • 2024-10

    • Trung Quốc công bố gói kích thích kinh tế quy mô lớn ngày 24/9/2024 (trước kỳ nghỉ Quốc khánh 1/10): hạ lãi suất, hỗ trợ bất động sản, trực tiếp hỗ trợ người dân
    • Sau 24/9, CNY mất giá và kéo VND tăng theo (tỷ giá USD-VND bật tăng đồng pha với CNY)
    • Gói kích thích TQ tập trung vào thị trường chứng khoán (hỗ trợ công ty chứng khoán cho vay lại để mua cổ phiếu) - tác động ngắn hạn chứng khoán TQ tăng mạnh rồi điều chỉnh
    • Trung Quốc hạ lãi suất và công bố gói kích cầu lớn cuối T9/2024, chứng khoán Hồng Kông tăng >6% nhờ nhóm BĐS
    • GDP VN Q1/2024: +5,6% (so Q1/2023: 3,2%); Q2/2024: +6,9% (so 4,05%) - tăng trưởng tốt; IMF dự báo GDP VN 2024 đạt 6,1%
    • Rủi ro cạnh tranh: nếu TQ phục hồi mạnh, quỹ ngoại có thể chuyển từ VN sang TQ

  • 2024-07

    • GDP Trung Quốc Q2/2024 tăng 4,7% so cùng kỳ - thấp hơn kỳ vọng 5,1% (Reuters consensus) và mục tiêu 5% cả năm của chính phủ TQ
    • Mục tiêu 5% GDP của TQ năm 2024 đã là mức khiêm tốn do áp lực BĐS (BĐS chiếm ~25% GDP)
    • Ảnh hưởng của Trung Quốc lên Việt Nam được đánh giá lớn hơn ảnh hưởng từ Mỹ

  • 2024-02

    • Các nghiên cứu chỉ ra tương quan chứng khoán Việt Nam với Trung Quốc cao hơn Mỹ - do cả hai nền kinh tế cùng dựa nhiều vào ngân hàng, bất động sản, chu kỳ sản xuất; Mỹ tăng trưởng chủ yếu nhờ hãng công nghệ - Việt Nam không có yếu tố này
    • FDI Trung Quốc năm 2023-2024 thấp nhất trong 30 năm, phản ánh thay đổi cấu trúc dân số
    • VN-Index phục hồi ngày 26/02/2024, thanh khoản trên 20.000 tỷ

  • 2023-12

    • Thương mại Việt-Trung 2022: nhập 117,8 tỷ USD - xuất 57,7 tỷ (nhập siêu ~60 tỷ); 10T/2023: nhập 89,3 tỷ - xuất 49,6 tỷ - tỷ lệ nhập siêu đang cải thiện dần
    • Thương mại vượt 100 tỷ USD từ năm 2018, Trung Quốc là đối tác lớn nhất của VN nhưng VN chỉ là đối tác thứ tám của TQ
    • FDI Trung Quốc + Hồng Kông: 8,2 tỷ USD đăng ký 11 tháng 2023, gấp đôi cùng kỳ, đứng số 1 trong các nhà đầu tư FDI vào VN
    • Tiểu ngạch qua biên giới Móng Cái, Lạng Sơn thực tế lớn hơn nhiều con số chính ngạch - kênh thanh toán nhân dân tệ không chính thức
    • Du lịch Trung Quốc: 5,8 triệu lượt khách năm 2019 (số 1), chỉ 1,5 triệu đầu 2023 - kỳ vọng phục hồi sau chuyến thăm của Tập Cận Bình

  • 2023-08

    • Trung Quốc giảm 50% phí giao dịch chứng khoán (tháng 8/2023) sau khi các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế và BĐS không đủ tác dụng, TTCK TQ chạm đáy 9 tháng - lần đầu tiên TQ nhắm thẳng hỗ trợ TTCK trực tiếp
    • Khi TQ có biện pháp hỗ trợ trực tiếp TTCK, VN-Index tăng +1,55% (18 điểm) vượt 1.200 điểm, chứng khoán toàn châu Á xanh - xác nhận tương quan mạnh
    • FDI nước ngoài vào VN đến 20/8/2023: 18,15 tỷ USD (+8,2% so cùng kỳ 2022)

  • 2021-12

    • The Economist (12/2021) đánh giá trong 3 rủi ro chính cho 2022 (chính sách tiền tệ Mỹ thắt chặt, sự giảm tốc của kinh tế Trung Quốc, biến chủng Omicron), sự giảm tốc của Trung Quốc được đánh giá ảnh hưởng tới Việt Nam lớn hơn so với chính sách tiền tệ Mỹ
    • Việt Nam được xếp ở mức độ nhạy cảm 40 đối với Trung Quốc (so với mức 10 đối với chính sách tiền tệ Mỹ) - quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất nếu Trung Quốc giảm tốc, do quy mô kinh tế Việt Nam nhỏ, có đường biên giới chung và nhập siêu lớn (cả chính ngạch và tiểu ngạch) từ Trung Quốc

Backlinks