Áp lực đồng tiền châu Á lên VND

4 min read

Key takeaway

Khi các đồng tiền châu Á xuất khẩu mạnh (CNY, JPY) mất giá, VND chịu áp lực mất giá kép qua hai kênh: cạnh tranh xuất khẩu yếu đi và hàng nhập khẩu từ họ rẻ hơn gây nhập siêu. Các đồng tiền châu Á còn có tương quan cao với nhau vì cùng xuất khẩu sang thị trường chung, nên khi CNY mất giá mà VND không giảm theo, hàng Việt Nam kém cạnh tranh hơn không chỉ so với hàng Trung Quốc mà còn so với các nước ASEAN cũng điều chỉnh theo.

WHAT

Áp lực đồng tiền châu Á là cơ chế lan truyền mất giá tiền tệ trong khu vực: khi một nền kinh tế lớn (Trung Quốc, Nhật Bản) để đồng tiền mất giá mạnh, các nền kinh tế xuất khẩu cạnh tranh (Việt Nam, Hàn Quốc, ASEAN) bị ảnh hưởng qua hai kênh - kênh cạnh tranh xuất khẩu (hàng Trung Quốc và Nhật rẻ hơn tương đối trên thị trường quốc tế, hàng Việt Nam mất lợi thế giá) và kênh nhập siêu (hàng nhập khẩu từ TQ/Nhật rẻ hơn tính theo VND, dòng hàng đổ vào nhiều hơn, cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu). Bên cạnh đó, tương quan tỷ giá khu vực (currency co-movement) mô tả mức độ đồng hành giữa các đồng tiền châu Á - JPY, KRW, TWD, SGD, THB, PHP, IDR - với CNY: các nước cùng xuất khẩu sang thị trường chung (Mỹ, EU) thường có tương quan cao và điều chỉnh theo nhau để duy trì sức cạnh tranh.

WHY/HOW

Cơ chế truyền dẫn: CNY/JPY mất giá - hàng TQ/Nhật rẻ hơn trên thị trường xuất khẩu - xuất khẩu Việt Nam giảm sức cạnh tranh - cán cân thương mại xấu đi - cung cầu USD bất lợi cho VND - áp lực tỷ giá VND. Áp lực này khác với áp lực lãi suất thuần túy (chênh lệch lãi suất USD-VND). Nếu Việt Nam chọn chính sách tỷ giá độc lập - không giảm theo CNY khi CNY mất giá - hàng hóa của Việt Nam đắt tương đối trên thị trường quốc tế và mất thị phần xuất khẩu; trong khi đó nếu để VND giảm theo thì nhập khẩu lạm phát tăng. Rủi ro đặc biệt cao khi Việt Nam nhập khẩu tỷ trọng lớn từ TQ và xuất khẩu chủ yếu sang Mỹ - bị ép từ hai phía tỷ giá. Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung thường kèm CNY mất giá, ảnh hưởng trực tiếp đến VND; tương tự trong các kịch bản leo thang thuế quan.

Notes

  • 2024-06

    • JPY mất giá >10% từ đầu năm 2024; CNY mất giá 3-4% - tương đương mức mất giá của VND.
    • Tháng 5/2024: Việt Nam bắt đầu nhập siêu sau 22 tháng xuất siêu liên tiếp - tín hiệu cán cân thương mại xấu đi.
    • FDI 5 tháng đầu 2024: đăng ký 11,07 tỷ USD, thực hiện 8,25 tỷ USD - cao hơn năm ngoái nhưng ở mức trung bình 5 năm.

  • 2023-07

    • CNY mất giá từ 6,7 lên 7,2 CNY/USD từ đầu năm 2023 - mức thấp nhất 15 năm
    • VND năm 2022: tương quan ~1 với CNY; năm 2023: tương quan thấp do chính sách độc lập
    • Việt Nam nhập khẩu 41% từ TQ, xuất khẩu sang Mỹ - bị ép từ 2 phía tỷ giá

Backlinks