Thay đổi phương pháp khấu hao

3 min read

Key takeaway

Doanh nghiệp được phép chọn và thay đổi phương pháp khấu hao (với sự chấp thuận của cơ quan thuế/BTC), và đây là công cụ hợp pháp nhưng cần giám sát: chuyển sang phương pháp khấu hao chậm hơn làm tăng lợi nhuận, chuyển sang khấu hao nhanh hơn làm giảm lợi nhuận - cả hai đều có thể là tín hiệu về ý đồ quản trị lợi nhuận.

WHAT

Có 3 phương pháp khấu hao hợp lệ: đường thẳng (phân bổ đều theo thời gian), số dư giảm dần (nhanh ở đầu, chậm dần), và theo số lượng/khối lượng sản phẩm (gắn với mức sử dụng thực tế). Doanh nghiệp có thể xin Bộ Tài chính cho phép đổi phương pháp khấu hao khi có lý do kinh tế chính đáng - ví dụ thay đổi mức độ sử dụng tài sản. Việc thay đổi tác động trực tiếp đến chi phí khấu hao năm và do đó tác động đến lợi nhuận trước thuế.

WHY/HOW

Hai trường hợp điển hình thể hiện hai chiều ngược nhau của công cụ này: (1) PVD (2016, khó khăn ngành dầu khí): chuyển từ đường thẳng sang khấu hao theo số giờ sử dụng cho giàn khoan PV Drilling - khi giảm công suất, chi phí khấu hao giảm theo → lợi nhuận tăng trong khủng hoảng. (2) FOX (viễn thông): chủ động dùng số dư giảm dần để khấu hao rất nhanh mạng lưới viễn thông → giảm tài sản sổ sách xuống gần 0 trong vài năm → giảm lợi nhuận kế toán (giấu lãi). Khi FPT mua lại FOX, tài sản đã hết khấu hao nhưng vẫn hoạt động tốt → không còn chi phí khấu hao → lợi nhuận của FPT từ mảng này tăng tự nhiên. Nhà phân tích cần theo dõi chú thích thuyết minh BCTC về thay đổi chính sách kế toán và so sánh chi phí khấu hao/doanh thu giữa các kỳ để phát hiện tín hiệu bất thường.

Notes

  • 2023-11

    • PVD (2016): xin BTC đổi từ đường thẳng sang khấu hao theo số giờ sử dụng cho giàn khoan - giảm chi phí khấu hao, tăng lợi nhuận trong giai đoạn cắt giảm sản lượng khai thác.
    • FOX (viễn thông): dùng số dư giảm dần cho mạng lưới viễn thông → tài sản giảm rất nhanh chỉ trong vài năm, lợi nhuận bị ém thấp.
    • Sau khi FPT mua lại FOX: tài sản đã được khấu hao hết nhưng vẫn hoạt động và sinh lợi → không còn chi phí khấu hao → lợi nhuận FPT từ mảng này tăng mạnh mà không cần tăng doanh thu.

  • 2023-09

    • Change GAAP bao gồm nhiều loại thay đổi: chính sách ghi nhận doanh thu, phương pháp khấu hao, phương pháp tính giá HTK, chính sách hoặc thời điểm vốn hóa, chính sách ghi nhận chênh lệch tỷ giá (CLTG) - mỗi thay đổi đều tác động trực tiếp đến lợi nhuận kỳ và làm mất tính so sánh được (comparability) giữa các kỳ.
  • Thủ thuật gian lận BCTC⭐
  • Khấu hao