Yếu tố đầu cơ trong áp lực tỷ giá

4 min read

Key takeaway

Một phần áp lực tỷ giá đến từ động cơ đầu cơ/tích trữ ngoại tệ (không phải nhu cầu thanh toán thực), thể hiện qua chênh lệch giữa cán cân thanh toán âm và lượng ngoại tệ NHNN thực bán ra - cần xử lý các kênh đầu cơ trước khi nới biên độ tỷ giá chính thức.

WHAT

Yếu tố đầu cơ trong áp lực tỷ giá là phần cầu ngoại tệ vượt quá nhu cầu thanh toán/giao dịch thực của nền kinh tế, xuất phát từ tâm lý kỳ vọng mất giá tiếp tục. Ba kênh chính: (1) thị trường tự do - kênh bán ngoại tệ phục vụ mục đích du lịch/du học bị biến tướng sang mục đích đầu cơ; (2) trạng thái ngoại hối (hạn mức tự doanh ngoại tệ) của các ngân hàng thương mại tăng theo quy mô vốn; (3) doanh nghiệp xuất nhập khẩu mua ngoại tệ trước (forward buying) vì động cơ phòng thủ/đầu cơ thay vì nhu cầu thanh toán ngay.

WHY/HOW

Cách nhận diện: so sánh cán cân thanh toán tổng thể (basic balance, phản ánh nhu cầu thực) với lượng ngoại tệ NHNN thực sự bán ra can thiệp. Nếu lượng bán ra (vd 20 tỷ USD) lớn hơn nhiều mức âm của cán cân thanh toán (vd 5-10 tỷ USD), phần chênh lệch (vd ~10 tỷ USD) phản ánh động cơ tích trữ/đầu cơ ngoại tệ trong nền kinh tế chứ không phải thiếu hụt ngoại tệ thực sự. Theo quan điểm chuyên gia, trước khi quyết định nới biên độ hoặc để tỷ giá tăng thêm, cơ quan quản lý nên ưu tiên xử lý dứt điểm các kênh đầu cơ này (kiểm soát thị trường tự do/chợ đen, giám sát trạng thái ngoại hối ngân hàng, theo dõi hành vi mua ngoại tệ trước của doanh nghiệp xuất nhập khẩu) để tránh lãng phí dự trữ ngoại hối vào việc đáp ứng cầu đầu cơ thay vì cầu thực.

Notes

  • 2022-10
    • Bàn tròn đầu tư #06 (4/10/2022): cán cân thanh toán tổng thể 9 tháng 2022 ước âm khoảng 5-10 tỷ USD, nhưng NHNN đã bán ra khoảng 20 tỷ USD ngoại tệ - chênh lệch khoảng 10 tỷ USD phản ánh động cơ tích trữ/đầu cơ ngoại tệ trong nền kinh tế chứ không hoàn toàn do thiếu hụt thực
    • 3 yếu tố đầu cơ cần xử lý trước khi tính đến nâng tỷ giá: (1) kênh thị trường tự do (bán ngoại tệ cho mục đích du lịch/du học bị biến tướng), (2) trạng thái ngoại hối/hạn mức tự doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại ngày càng lớn theo quy mô vốn, (3) doanh nghiệp xuất nhập khẩu có hành vi mua ngoại tệ trước cho mục đích phòng thủ/đầu cơ
    • Dự trữ ngoại hối giảm từ ~102 tỷ USD xuống còn khoảng 87 tỷ USD (số liệu cuối tháng 9/2022), và tiếp tục giảm thêm ~1 tỷ USD/tuần - nếu duy trì tốc độ bán này, dự trữ ngoại hối có thể chỉ còn tương đương khoảng 2 tháng nhập khẩu (ngưỡng cảnh báo)
    • Bối cảnh áp lực thu ngân sách quý 4/2022: năm 2021 thu ngân sách lớn nhờ thanh khoản chứng khoán cao (35.000 tỷ/phiên), năm 2022 thanh khoản chứng khoán giảm mạnh nên nguồn thu ngân sách từ chứng khoán yếu đi, tạo thêm áp lực lên ngân sách nhà nước cuối năm dù các ngành sản xuất/dịch vụ/du lịch/hàng không đang phục hồi

Backlinks