Định giá startup công nghệ

6 min read

Key takeaway

Định giá startup công nghệ không dùng P/E truyền thống vì công ty thường lỗ trong giai đoạn đầu tư tăng trưởng - phải xét kỳ vọng dài hạn, so sánh với peer group cùng ngành toàn cầu, và hiểu bản chất chi phí là đầu tư tạo giá trị tương lai.

WHAT

Startup công nghệ (tech startup) là doanh nghiệp công nghệ giai đoạn tăng trưởng, thường chấp nhận lỗ ngắn hạn để đầu tư vào sản phẩm, thị phần, công nghệ. Chi phí marketing, R&D không được vốn hóa theo chuẩn mực kế toán nhưng tạo ra giá trị tài sản vô hình trong tương lai. Định giá thường dùng P/S, EV/Revenue, hoặc DCF với tỷ lệ tăng trưởng dài hạn cao.

WHY/HOW

Bước 1: Xác định công ty có phải startup/growth company không (đang đốt tiền đầu tư mở rộng). Bước 2: So sánh với peer group toàn cầu cùng ngành (game, fintech, cloud, xe điện) theo P/S hoặc EV/Revenue. Bước 3: Đánh giá runway (nguồn vốn còn bao lâu), path to profitability, competitive moat. Chi phí kế toán ghi vào lỗ nhưng thực chất là đầu tư - nhà đầu tư phải điều chỉnh để hiểu đúng. Với xe điện, chi phí R&D tự lái/AI là khoản đầu tư chiến lược dài hạn, không nên đọc như lỗ thuần túy. Với các hãng xe điện mới (chưa có lợi nhuận, thậm chí lỗ trên mỗi xe bán ra), thị trường định giá dựa trên kỳ vọng tăng trưởng của ngành xe điện và vị thế công nghệ, không dựa trên doanh thu/lợi nhuận hiện tại - mức định giá so sánh tương đối với các hãng cùng ngành (Tesla, NIO, BYD) thay vì so với hãng xe truyền thống có lợi nhuận ổn định. Khi đối chiếu định giá kỳ vọng với quy mô kinh doanh thực tế và vốn hóa của công ty mẹ, chênh lệch quá lớn là dấu hiệu định giá mang tính kỳ vọng/truyền thông nhiều hơn là cơ sở tài chính vững chắc.

Notes

  • 2023-02

    • VNG lỗ 1.300 tỷ năm 2022: chi phí quảng cáo ZaloPay + trích lập dự phòng 100% khoản đầu tư Tiki - lỗ kế toán nhưng phản ánh chiến lược đầu tư dài hạn
    • Định giá lịch sử VNG: 1 tỷ USD (2014) - 2,2 tỷ USD (2019, Temasek) - ~3 tỷ USD (2021, kế hoạch SPAC Nasdaq); thị giá UPCoM 2023 = định giá ~1,2-1,5 tỷ USD (sau tăng trần)
    • So sánh ngang: Sea Group (Garena/Shopee) niêm yết NYSE qua SPAC; Tencent, Nintendo là benchmark cùng ngành game/tech Châu Á

  • 2022-12

    • VinFast lỗ lũy kế 1,445 tỷ
    • Chi phí R&D 9T/2022 = 343,9 triệu; lãi gộp âm $358 triệu
    • Lỗ kế toán lớn nhưng phản ánh đầu tư mạnh vào R&D xe điện tự lái/AI - nhà đầu tư NASDAQ chấp nhận vì hiểu chi phí R&D tạo giá trị tương lai
    • Rivian sau IPO NASDAQ tăng >60% trong 1 tuần, vốn hóa đạt ~$150 tỷ - lớn nhất lịch sử công ty IPO không có doanh thu
    • Chỉ còn 6 công ty xe điện thuần trên NASDAQ có vốn hóa >549-550 tỷ dẫn đầu, Rivian ~$25,7 tỷ

  • 2022-02

    • VNG lỗ sau thuế 71 tỷ đồng năm 2021; Q4/2021 lỗ 283 tỷ - chủ yếu do ZaloPay (Zion, sở hữu 60%) lỗ 1.213 tỷ (tăng 1,8 lần YoY)
    • Mô hình ví điện tử/fintech chấp nhận burn rate cao để giành thị phần - lỗ kế toán phản ánh đầu tư chiến lược, không phải thất bại kinh doanh
    • Tài sản VNG cuối 2021: 9.278 tỷ đồng (+18%); tiền mặt + tiền gửi 4.930 tỷ (53% tổng tài sản) - runway còn dài

  • 2021-12

    • MoMo (ví điện tử) gọi vốn vòng 5 (series E) khoảng 200 triệu USD do Mizuho dẫn dắt (đầu tư tối đa 170 triệu USD cho 7,5% cổ phần) - suy ra định giá MoMo khoảng 2,27 tỷ USD, vượt ngưỡng kỳ lân (1 tỷ USD)
    • MoMo có 31 triệu người dùng (từ 20 triệu cuối 2020), doanh số 2021 tăng gần gấp đôi - tăng trưởng người dùng/doanh thu là cơ sở chính cho định giá cao dù chưa công bố lợi nhuận
    • Sky Mavis (studio game blockchain Axie Infinity, văn phòng tại TP.HCM, công ty mẹ ở Singapore, ~40 nhân sự) được định giá khoảng 3 tỷ USD ở vòng gọi vốn gần nhất năm 2021
    • Định giá startup công nghệ thường dựa trên kỳ vọng tăng trưởng người dùng, khả năng mở rộng (scale) toàn cầu và mức độ tạo ra nền tảng có giá trị lặp lại (user engagement/retention), không chỉ dựa trên doanh thu/lợi nhuận hiện tại như doanh nghiệp truyền thống

  • 2021-05

    • Crown X: 400 triệu USD = ~5,5% cổ phần, suy ra post-money valuation ~7,3 tỷ USD (pre-money ~6,9 tỷ USD)

  • 2021-04

    • VinFast (4/2021): mới hoạt động 3 năm, năm 2020 chỉ bán 30.000 xe xăng (chưa có xe điện), nhưng được Bloomberg/Reuters định giá kỳ vọng 50-60 tỷ USD nếu IPO tại Mỹ - cao hơn Ford, Volvo, Honda, Hyundai, Ferrari, chỉ kém Tesla (~600-900 tỷ USD)
    • So sánh với các hãng xe điện Trung Quốc cùng giai đoạn: NIO lỗ khoảng 100.000 USD/xe (bán ~11.000 xe/tháng), được định giá ~60 tỷ USD; BYD được định giá ~69-70 tỷ USD
    • Đối chiếu quy mô: Tesla bán 500.000 xe điện/năm (2020), Toyota bán 3,5 triệu xe và lãi 20 tỷ USD/năm - trong khi VinFast mới bán 30.000 xe xăng/năm; vốn hóa toàn Vingroup (gồm Vinhomes) lúc đó chỉ ~19 tỷ USD, nếu VinFast riêng được định giá 50 tỷ USD thì phải gấp ~5 lần vốn hóa cả tập đoàn mẹ - cho thấy mức định giá mang nhiều tính kỳ vọng/truyền thông

Backlinks