fin·notes← fin·eco

TOÀN CẢNH THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU THÁO ĐIỂM NGHẼN VỐN CHO TĂNG TRƯỞNG 2 CON SỐ

5 min read

Tóm tắt

Tọa đàm series Toàn cảnh với Nguyễn Quang Thuân (chủ tịch FiinGroup/FiinRatings) và Nguyễn Minh Tuấn (CEO A3 Capital) về thị trường trái phiếu Việt Nam trong bối cảnh cần vốn khổng lồ cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số đến 2030. Dư nợ tín dụng đã lên 146% GDP, huy động cổ phiếu năm 2025 đỉnh khoảng 155.000 tỷ so với tín dụng khoảng 20 triệu tỷ, dư nợ trái phiếu doanh nghiệp khoảng 12% GDP (đỉnh 15% GDP năm 2020-2021, rơi về gần 9%), trái phiếu chính phủ chỉ khoảng 18,5% GDP. Trái phiếu chính phủ là đường tham chiếu lãi suất cho toàn thị trường vốn; nhà đầu tư nước ngoài nắm dưới 1% (khoảng 0,1%) trái phiếu nội tệ. Xếp hạng tín nhiệm quốc gia đang BB+, mục tiêu BBB- vào 2030 (thực tế hơn là nâng triển vọng 2028); CDS 10 năm của Việt Nam khoảng 1,5% so với Thái Lan 0,68%, cộng với lợi suất US Treasury 10 năm trên 5% thì Reuters nêu mức 7% cho trái phiếu USD. 57,6% trái phiếu doanh nghiệp phát hành có lãi suất thả nổi neo theo tiền gửi của nhóm Big Four. Nghị định mới về trái phiếu (Nghị định 200/2026) siết minh bạch, tài sản đảm bảo, đòn bảy, bắt buộc xếp hạng tín nhiệm. Người Việt chỉ phân bổ khoảng 1% tài sản vào trái phiếu, so với khoảng 19% ở châu Á và khoảng 40% (hoặc 60/40) ở Mỹ.

Outline / Ý chính

  • Nhu cầu vốn: khoảng 1,5 nghìn tỷ USD đến 2030 cho hạ tầng, năng lượng tái tạo, bất động sản; tín dụng ngân hàng đã 146% GDP nên không thể gánh tiếp
  • Mất cân đối kỳ hạn: dự án dài hạn (capex) đang được tài trợ bằng vốn ngắn hạn ngân hàng, vốn dài hạn từ thị trường nợ chưa phát triển
  • Quy mô các kênh vốn: tín dụng khoảng 20 triệu tỷ (tăng 15-20%/năm), cổ phiếu huy động đỉnh 155.000 tỷ năm 2025, trái phiếu doanh nghiệp khoảng 12% GDP, trái phiếu chính phủ khoảng 18,5% GDP
  • Lịch sử: 2011 khung pháp lý TPDN đầu tiên, 2014 Nghị quyết 78 kéo dài kỳ hạn nợ công, 2018 NĐ 163, 2020 NĐ 153 bùng nổ, 2022 vụ Tân Hoàng Minh và Vạn Thịnh Phát làm thị trường trầm lắng, nay phục hồi và tái cấu trúc
  • Mục tiêu dài hạn: 2030 trái phiếu chính phủ đáp ứng 60-65% nhu cầu vay của chính phủ, 2045 dư nợ trái phiếu tối thiểu 60% GDP, TPDN tối thiểu 25% GDP
  • Vai trò trái phiếu chính phủ: bù đắp ngân sách, tài trợ hạ tầng, tạo đường cong lãi suất và lợi suất phi rủi ro để định giá mọi tài sản; thiếu chuẩn tham chiếu khiến doanh nghiệp phải neo theo tiền gửi ngân hàng, làm dự án nước/điện mặt trời tốn thêm vốn
  • Lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm khoảng 4% (trước đó hơn 3%), thấp hơn tiền gửi nên khó thu hút nhà đầu tư; cơ sở nhà đầu tư chủ yếu là ngân hàng, bảo hiểm, BHXH, nước ngoài dưới 1%
  • Ý tưởng Bamboo Bond bằng USD hoặc nội tệ cho nhà đầu tư nước ngoài, trái phiếu dân dụng cho dự án quốc gia (đường sắt cao tốc), trái phiếu trên blockchain; hiệu ứng lấn át khi chính phủ phát hành trong nước
  • Xếp hạng tín nhiệm quốc gia BB+ (S&P, Moody’s, Fitch), thấp hơn Indonesia, Malaysia (A-), Thái Lan, Philippines; mục tiêu BBB- năm 2030, nâng triển vọng có thể 2028 rồi 12-24 tháng sau nâng hạng; nâng hạng tín nhiệm tác động lớn hơn nâng hạng chứng khoán
  • Điểm yếu bị chấm: bộ đệm vốn ngân hàng thấp (CAR Big Four dưới 10%, toàn ngành khoảng 12%), vốn cấp 2 không tính nếu chỉ rolling; điểm mạnh: nợ công thấp, GDP đầu người trên 5.000 USD, nợ nước ngoài ưu đãi
  • Trái phiếu doanh nghiệp: phát hành riêng lẻ vẫn chủ đạo, phát hành đại chúng 9 tháng 2026 đã gần bằng cả năm 2025; ngân hàng và bất động sản chiếm khoảng 75% dư nợ; lãi suất TPDN bất động sản bình quân trên 11% (tháng 6/2026)
  • Thanh khoản thứ cấp TPDN trên HNX chỉ khoảng 0,02% dư nợ; tỷ lệ chậm trả đã giảm so với 2022-2023 nhưng vẫn cao hơn nợ ngân hàng; dưới 20% doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm
  • Trái phiếu xanh: khoảng 1 tỷ USD dư nợ bền vững, lãi suất khoảng 7% cộng phí lên 9-11%, kỳ hạn tới 15-20 năm có bảo lãnh tín dụng
  • Sáu điểm chính Nghị định 200/2026: minh bạch mục đích vốn, nâng chất lượng tài sản đảm bảo, trần nợ trên vốn chủ dưới 5 lần cho doanh nghiệp không đại chúng, bắt buộc xếp hạng tín nhiệm cho TP bán nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, bảo vệ trái chủ khi sửa điều khoản, tăng quyền đại diện trái chủ
  • Lời khuyên nhà đầu tư cá nhân: mua trái phiếu phát hành đại chúng hoặc đầu tư gián tiếp qua quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng; người Việt chỉ có khoảng 1% tài sản trong trái phiếu

Khái niệm trích xuất

Backlinks