Key takeaway

Chênh lệch giữa giá trị VN30 cơ sở và hợp đồng phái sinh tạo cơ hội arbitrage gần như không rủi ro cho các CTCK có công nghệ HFT - đây là nguồn gốc dẫn đến nghẽn lệnh HOSE 2020-2021.

WHAT

Arbitrage cơ sở-phái sinh VN30 là chiến lược đồng thời mua cổ phiếu cơ sở cấu thành VN30 và bán khống hợp đồng tương lai VN30 (hoặc ngược lại) để khai thác phần chênh lệch giữa giá trị hai công cụ. Do hợp đồng phái sinh được tính toán từ giá trị danh mục cơ sở, khi hai bên lệch pha nhau, lợi nhuận arbitrage gần như chắc chắn khi hai thị trường hội tụ.

WHY/HOW

Quy trình: (1) dùng phần mềm để liên tục scan chênh lệch giữa VN30 spot và VN30 futures; (2) khi phát hiện lệch pha, đồng thời đặt lệnh mua cơ sở và bán phái sinh (hoặc ngược lại) với khối lượng lớn; (3) cân bằng trạng thái (square position) khi hai thị trường hội tụ; (4) lợi nhuận mỗi lần nhỏ nhưng thực hiện hàng nghìn lần/ngày. Rủi ro xảy ra khi không duy trì cân bằng trạng thái và biến thành đầu cơ một chiều (như trường hợp Jérôme Kerviel tại SocGen).

Notes

  • 2021-03
    • CTCK Việt Nam sử dụng phần mềm HFT (ví dụ iSave) để thực hiện arbitrage VN30 cơ sở - phái sinh, đẩy 5.000 lệnh/phút vào HOSE
    • Cơ chế lợi nhuận: ăn phần chênh lệch nhỏ giữa VN30 danh mục cơ sở và giá hợp đồng futures, nhân với khối lượng lớn
    • Đây là dạng đầu tư ‘arbitrage - gần như chắc chắn thắng’ (risk-free arbitrage) khi thực hiện đúng
    • Bài học SocGen 2008: Jérôme Kerviel ban đầu dùng arbitrage hợp pháp này, sau đó vượt giới hạn và không cân bằng trạng thái, gây thiệt hại 7 tỷ USD