Bình ổn thị trường vàng

7 min read

Key takeaway

Khi chênh lệch giá vàng trong nước - thế giới quá lớn, NHNN can thiệp bằng cách tăng cung qua hai cơ chế: đấu thầu giá (phù hợp đóng trạng thái ngân hàng nhưng không kiểm soát được chênh lệch) và bán bình ổn trực tiếp qua ngân hàng quốc doanh với mức chênh mục tiêu (hiệu quả hơn trong việc kéo giá về gần thế giới).

WHAT

Bình ổn thị trường vàng là tập hợp các biện pháp của NHNN nhằm giảm chênh lệch giá vàng SJC trong nước so với giá vàng thế giới và ngăn đầu cơ. Hai cơ chế chính: (1) Đấu thầu giá vàng - doanh nghiệp trả giá cao nhất trúng thầu và phải bán ở mức đó, phù hợp với mục tiêu đóng trạng thái vàng ngân hàng (dùng từ 2013) nhưng không kiểm soát được chênh lệch vì người trả giá cao buộc phải bán cao; (2) Bán bình ổn trực tiếp - NHNN xác định mức chênh mục tiêu và bán qua các ngân hàng quốc doanh (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) với số lượng kiểm soát mỗi ngày, giá công bố công khai theo giá thế giới.

WHY/HOW

Giá vàng trong nước cao hơn thế giới nhiều triệu đồng/lượng kéo theo đầu cơ, áp lực tỷ giá và vốn hóa ngoại tệ phi chính thức - chênh lệch vàng thu hẹp giúp giảm sức ép tỷ giá USD-VND. Nguồn cung để can thiệp gồm: dự trữ vàng quốc gia, và dùng dự trữ ngoại hối USD để mua vàng nhập khẩu rồi sản xuất SJC (tạo áp lực kép lên dự trữ ngoại hối và tỷ giá nếu nhập khẩu nhiều). Lượng vàng bán ra có giới hạn mỗi địa điểm nên áp lực cung có thể không đủ trong dài hạn. Đáng chú ý: ngay cả thông điệp chính sách (tuyên bố thanh tra) không cần hành động thực cũng đủ tác động tâm lý mạnh trong ngắn hạn, vì giá vàng bị dẫn dắt một phần bởi kỳ vọng và tâm lý đám đông.

Notes

  • 2024-06

    • 4 NHTM nhà nước (Vietcombank, Vietinbank, Agribank, BIDV) + SJC được phép bán vàng miếng trực tiếp cho dân từ đầu tháng 6/2024
    • Sau biện pháp này, giá vàng trong nước liên tiếp giảm; ngày 6/6/2024 mất thêm 1 triệu/lượng
    • Chênh lệch vàng trong nước - thế giới còn khoảng 3,98 triệu đồng/lượng (so với đỉnh 15-20 triệu trước đó)
    • Giá vàng thế giới cùng lúc tăng (2.376 USD/oz) do kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất tháng 9
    • Từ ngày mùng 3 tháng 6/2024: NHNN chuyển sang bán bình ổn trực tiếp qua 4 ngân hàng quốc doanh, chênh mục tiêu ~5 triệu/lượng
    • Trước đó (22/3 - 8/5/2024): đấu thầu giá liên tiếp thất bại, không trúng thầu
    • Mỗi địa điểm bán vài trăm lượng/ngày, người dân vẫn phải xếp hàng; Vietcombank giới hạn 40 người/ngày
    • Doji và các đơn vị tư nhân đang bị thanh tra nên tạm dừng bán SJC ra thị trường - gây khan hiếm phía ngoài ngân hàng
    • Chênh lệch giá vàng trong nước - thế giới đã từng lên đến 17-20 triệu/lượng trước khi can thiệp; giá SJC giảm mạnh, mất mốc 80 triệu/lượng sau khi bán trực tiếp
    • Giá bán căn cứ theo giá thế giới, công bố công khai trên website ngân hàng; chênh lệch vàng thu hẹp giúp giảm sức ép tỷ giá USD-VND

  • 2024-05

    • Ngày 13/5/2024: Chính phủ yêu cầu NHNN thanh tra thị trường vàng - chỉ riêng thông tin này đã khiến SJC giảm ~3 triệu/lượng trong ngày
    • Tâm lý là nguyên nhân quan trọng đẩy giá lên; thông điệp chính sách đủ mạnh để đảo ngược tâm lý ngắn hạn
    • Giải pháp một chiều (chỉ cho nhập khẩu vàng) không đủ; cần phối hợp nhiều biện pháp tổng thể
    • NHNN đấu thầu 16.800 lượng vàng miếng ngày 23/5, giá tham chiếu 88,9 triệu/lượng
    • Tối thiểu 5 lô (500 lượng), tối đa 40 lô (4.000 lượng)/thành viên
    • Giá vàng SJC ~89 triệu/lượng, giảm sau các phiên đấu thầu
    • NHNN tái khởi động đấu thầu vàng SJC tháng 4-5/2024 sau nhiều năm gián đoạn (76 phiên trước đó từ 2013 dùng để đóng trạng thái vàng ngân hàng)
    • Giá vàng thế giới xuống dưới 2.300 USD/oz nhưng SJC vẫn ở mức ~86 triệu/lượng - chênh lệch cao bất thường, NHNN không thể định giá thầu thấp hơn thị trường để tránh arbitrage
    • Trong 5 phiên đấu thầu (tính đến 08/05/2024) chỉ có 2 phiên trúng thầu (phiên 23/4 và phiên ngày hôm đó)
    • NHNN hạ lô đặt thầu tối thiểu từ 1.400 xuống 700 lượng để tăng tính hấp dẫn
    • Dù có đấu thầu, chênh lệch giá vàng VN-thế giới không thu hẹp mà còn nới rộng thêm
    • Cơ chế chưa đủ hấp dẫn vì lợi nhuận chưa tương xứng rủi ro: phải đặt cọc vốn lớn, nhận vàng 2 ngày sau khi trúng thầu
    • Ngày 16/5/2024 NHNN tổ chức phiên đấu thầu vàng SJC; ngay hôm sau (17/5) giá SJC giảm 300.000đ cả hai chiều, xuống còn 87,4-89,9 triệu đồng/lượng - mất mốc 90 triệu đồng
    • Trước đó chính phủ yêu cầu NHNN thanh tra kiểm tra thị trường vàng cũng góp phần hạ nhiệt tâm lý

  • 2024-04

    • Sau 11 năm, NHNN thông báo tổ chức phiên đấu thầu vàng miếng SJC vào 22/4/2024; 15 tổ chức đủ điều kiện tham gia
    • Bối cảnh: giá vàng quốc tế tăng do ngân hàng trung ương nhiều nước tăng mua, rủi ro địa chính trị Ukraina và Iran-Israel
    • Chuyên gia nhận định: đấu thầu gây áp lực kép - sụt dự trữ vàng và nếu nhập khẩu thêm thì căng thẳng tỷ giá
    • Ngày 21/04/2024: NHNN tổ chức đấu thầu vàng miếng SJC - phiên đầu tiên sau 11 năm gián đoạn (từ 2013)
    • Thủ tướng có công điện yêu cầu NHNN có biện pháp ổn định thị trường vàng, giảm chênh lệch giá
    • Giá vàng thế giới tăng vọt >2400 USD/oz do căng thẳng Israel-Iran gây thêm khó khăn cho mục tiêu bình ổn
    • Lượng tiền VND hút vào đấu thầu vàng cũng làm giảm thanh khoản chung

Backlinks