Nghị định 24 quản lý vàng

5 min read

Key takeaway

Nghị định 24/2012 chỉ định SJC là thương hiệu vàng miếng quốc gia độc quyền và tách vàng ra khỏi hệ thống tín dụng ngân hàng - thành công ổn định hệ thống tài chính nhưng tạo chênh lệch giá nội địa/thế giới kéo dài do thiếu cung.

WHAT

Nghị định 24/2012/NĐ-CP do NHNN ban hành, có hiệu lực từ tháng 5/2012, quy định:

  • Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng: chỉ NHNN hoặc đơn vị được NHNN ủy quyền (SJC) được dập vàng miếng
  • Ngân hàng thương mại không được duy trì trạng thái vàng, không được nhận gửi vàng lấy lãi, không cho vay vàng
  • Ngân hàng chỉ được mua bán, phân phối vàng miếng SJC

WHY/HOW

Ra đời để giải quyết hai vấn đề cấp bách cuối giai đoạn 2009-2011:

  1. Nhiều ngân hàng có trạng thái vàng âm (bán vàng khách gửi đi đầu tư tiền đồng) → khi giá vàng tăng mạnh, ngân hàng phải mua vàng với giá cao → cạn kiệt ngoại tệ.
  2. Nhập khẩu vàng lậu tràn lan → chảy máu ngoại tệ, áp lực tỷ giá.

NHNN tổ chức các phiên đấu thầu vàng để giúp ngân hàng đóng trạng thái âm, sau đó siết cung hoàn toàn.

Thành tựu: ổn định hệ thống ngân hàng, tách vàng khỏi tiền tệ, cải thiện dự trữ ngoại hối. Hệ quả không mong muốn: cung vàng miếng cho thị trường cạn kiệt → chênh lệch giá vàng SJC và giá thế giới quy đổi tăng từ vài triệu lên 15-20 triệu/lượng.

Notes

  • 2025-09

    • Trước 2013: ngân hàng (Phương Nam, ngân hàng gốc Hoa HCM) bị mất cân đối vàng lớn - phải dùng đấu thầu NHNN để đóng trạng thái 2013-2014
    • Vàng nhẫn tiêu chuẩn ra đời như “lách luật” hợp pháp: vàng trang sức đóng vỉ, không cần kiểm định lại
    • Sự cố SJC 2025: cá nhân tuồn vàng nguyên liệu vào dây chuyền SJC để kiếm chênh lệch ~20 triệu/lượng
    • Nghị định 232 phá vỡ thế độc quyền: ngân hàng vốn >50.000 tỷ + DN vàng vốn >1.000 tỷ được sản xuất vàng miếng thương hiệu riêng
    • Vàng miếng SJC chiếm ưu thế vì chất lượng chuẩn quốc tế (khuôn đúc từ Ý), đóng gói bảo mật, dễ mua bán lại không bị trừ hao nhiều.
    • Nghị định 232/2025 thay thế, chuyển từ độc quyền sang cấp phép có điều kiện.
    • Các thương hiệu vàng miếng trước 2012 gồm: SJC, AJC (Agribank), Phượng Hoàng (Sacombank)…
    • Nghị định 24 kéo dài 13 năm (2012-2025) - gấp đôi thời gian thiết kế ban đầu.

  • 2024-03

    • Phó Thủ tướng yêu cầu NHNN rà soát toàn diện NĐ24/2012, đánh giá lại sự cần thiết của độc quyền SJC
    • Phó Thống đốc Đào Minh Tú: mục tiêu lớn nhất của NĐ24 là chống vàng hóa, không để ảnh hưởng đến vĩ mô
    • Nhiều chuyên gia cho rằng không cần thiết duy trì độc quyền SJC, có thể có nhiều thương hiệu vàng cạnh tranh

  • 2024-01

    • Đầu 2024: NHNN ban hành Quyết định 02 sửa đổi QĐ 1263 - chuẩn bị tăng cung SJC; Công văn 10064 kiểm soát đầu cơ phòng rửa tiền
    • Thị trường nín thở chờ thông tin sửa đổi NĐ 24 - câu hỏi cốt lõi: vàng là tiền hay hàng hóa?

  • 2022-06

    • Đại biểu QH yêu cầu NHNN nêu rõ lộ trình sửa đổi Nghị định 24; NHNN cho biết chưa có kế hoạch cụ thể
    • Từ 2014 NHNN không nhập vàng sản xuất vàng miếng → cung SJC giảm dần → premium tăng lên 16-17 triệu/lượng

  • 2021-07

    • Sau Nghị định 24, tất cả cửa hàng vàng nhỏ không được phép giao dịch vàng miếng
    • 55% người được khảo sát muốn có sàn giao dịch vàng vật chất điều tiết bởi NHNN
    • 76% sẵn sàng mở tài khoản giao dịch vàng online qua ngân hàng

  • 2020-12

    • Dự án iGo TPBank (2014) mất 1 năm hoàn thiện mô hình pháp lý phân biệt ‘vàng vật chất lưu kho’ với ‘vàng tài khoản’ bị NĐ24 cấm
    • Sau 2017 dự án được chuyển sang doanh nghiệp kinh doanh vàng để linh hoạt hơn về pháp lý

Backlinks