Cơ cấu rổ CPI Mỹ

4 min read

Key takeaway

Rổ CPI Mỹ bị chi phối bởi chi phí nhà ở (44,6%), khiến lạm phát Mỹ dai dẳng và khó giảm nhanh ngay cả khi giá hàng hóa và năng lượng đã hạ nhiệt.

WHAT

Rổ CPI Mỹ (Consumer Price Index basket) phân bổ trọng số theo mức chi tiêu thực tế của hộ gia đình:

  • Housing (nhà ở + tiện ích): ~44,6%
  • Transportation (giao thông, xăng dầu): ~17,2%
  • Food (thực phẩm): ~14,2%
  • Các khoản khác (y tế, giáo dục, giải trí): phần còn lại

Trọng số housing cao phản ánh thực tế người Mỹ phải trả tiền mortgage, property tax, bảo hiểm, phí dịch vụ - tất cả theo giá thị trường.

WHY/HOW

Cơ cấu rổ CPI quyết định tốc độ hạ nhiệt lạm phát. Vì housing chiếm gần nửa rổ và giá nhà neo ở mức cao (do mortgage rate 7%+), CPI Mỹ hạ nhiệt chậm dù giá năng lượng và thực phẩm đã giảm. Lạm phát ‘hạ nhiệt’ (tốc độ tăng chậm lại) khác với ‘giảm phát’ (giá tuyệt đối giảm) - người dân vẫn chịu mức giá cao hơn nhiều so với trước 2022. Hiểu cơ cấu rổ giúp dự báo hướng CPI và thời điểm Fed có thể cắt giảm lãi suất.

Notes

  • 2024-07

    • CPI tháng 6/2024: lần đầu tiên CPI MoM âm kể từ 2022, giá năng lượng giảm, housing tăng chậm lại
    • Giá phở tại Mỹ tăng từ 6-7 USD (10 năm trước) lên 25 USD - minh họa lạm phát tích lũy
    • Chi phí sở hữu nhà tại Silicon Valley: ~30.000 USD/năm (thuế, bảo hiểm, phí dịch vụ)

  • 2024-04

    • Tháng 1/2024: dự báo CPI 3,2%, thực tế 3,4%; tháng 2: dự báo 2,9%, thực tế 3,1%; tháng 3: dự báo 3,1%, thực tế 3,2% - ba tháng liên tiếp vượt dự báo
    • Cấu phần năng lượng tăng ~2,26% so với tháng trước trong tháng 3/2024 - mức tăng mạnh nhất trong rổ
    • Giá dầu Brent từ ~80 USD/thùng đầu năm lên hơn 90 USD/thùng, áp sát đỉnh 95 USD năm 2023 - là nguyên nhân chính kéo cấu phần năng lượng tăng
    • Fed thực ra ưa dùng PCE hơn CPI nhưng CPI là chỉ số công bố trước và được thị trường theo dõi sát hơn

  • 2023-11

    • Năm 2022: gasoline và nhiên liệu chiếm ~59,9% mức tăng CPI; năm 2023 giá dầu hạ → năng lượng kéo giảm CPI
    • Dịch vụ vẫn là thành phần tăng cao nhất trong CPI tháng 10/2023, phản ánh nền kinh tế dịch vụ Mỹ còn mạnh
    • Lạm phát lõi (core CPI) tháng 10/2023: 4,0% YoY, giảm từ mức đỉnh

  • 2023-02

    • Trọng số housing trong CPI Mỹ: 42,1% - gần gấp đôi trọng số tương ứng trong PCE (22,6%)
    • Đây là lý do chính khiến CPI và PCE cho kết quả khác nhau khi giá nhà biến động mạnh
    • Khi phân tích lạm phát Mỹ phải nêu rõ đang dùng chỉ số nào (CPI hay PCE)

  • 2022-11

    • Tháng 11/2022: CPI Mỹ 8%, PCE 6.2%, core PCE 5.1%; chuyên gia dự báo CPI sẽ giảm từ tháng 11 do giá xăng và xe ô tô giảm mạnh (hai mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất sau nhà ở)
    • Giá y tế tăng ~5% nhưng trọng số nhỏ không ảnh hưởng nhiều; giá thuê nhà tăng 7-10% tại TP lớn gây áp lực duy trì lạm phát

Backlinks