Key takeaway

Cổ phần hóa và IPO các DNNN lớn vừa tăng hàng hóa cho thị trường chứng khoán vừa thúc đẩy năng suất khi doanh nghiệp chịu áp lực thị trường.

WHAT

Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước (DNNN) từ sở hữu 100% nhà nước sang mô hình cổ phần, trong đó nhà nước có thể giữ cổ phần kiểm soát hoặc thoái vốn một phần/toàn bộ. Khi cổ phần được đưa lên sàn niêm yết thì đây là IPO của DNNN.

WHY/HOW

Cổ phần hóa có hai tác động chính:

  • Tăng nguồn hàng hóa cho thị trường chứng khoán - các DNNN lớn như EVN, Viettel, Agribank có quy mô vốn lớn, khi niêm yết sẽ tăng đáng kể vốn hóa thị trường.
  • Cải thiện năng suất - khi chịu sự giám sát của thị trường và cổ đông thiểu số, DNNN có xu hướng vận hành hiệu quả hơn. Cơ sở pháp lý: Nghị định 57/2026 về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Notes

  • 2026-02
    • Nghị định 57/2026 liệt kê khoảng 18 DNNN lớn trong diện cổ phần hóa: EVN, Viettel, Petrolimex, tập đoàn Hóa chất, Cao su, Than, Bưu chính Viễn thông, hàng không, hàng hải, đường sắt, cảng hàng không, Agribank, Bảo Việt…
    • Doanh nghiệp FDI lớn cũng được khuyến khích niêm yết lên sàn năm 2026.
    • Rào cản lịch sử: quá trình cổ phần hóa từ năm 2014 thường bị trì hoãn do định giá tài sản phức tạp và lo ngại mất quyền kiểm soát.